Verslag

Op maandag 20 september toog het Zwartekat-gezelschap naar het Oude Luxor Theater in Rotterdam. Opnieuw het toneel voor de uitreiking van de VSCD Cabaretprijzen.

De prijs voor het meest indrukwekkende cabaretprogramma van het seizoen is 'Poelifinario' gedoopt en de genomineerden zijn:
-'Most wanted' van Najib Amhali
-'Dolle pret' van Van Houts en De Ket
-Over de Top' van NUHR
Neerlands Hoop is de naam van de VSCD Cabaretprijs voor een cabaretier met een opvallend programma en/of opvallende ontwikkeling waarbij vernieuwing en originaliteit belangrijke elementen voor de toekenning zijn. De genomineerden voor deze prijs zijn:
-Wim Helsen met 'Heden soup!'
-Jan Jaap van der Wal met ‘STAAT’

De avond opende met een bonte verzameling vrouwen en een verdwaalde travestiet onder de naam ‘Girls just wanna have fun’. In het gezelschap herkennen we de dames van Loïs Lane, de zangeres van voorheen De Gigantjes en Frederique Spigt.

Directeur Hans Onno van den Berg van de VSCD nam het woord. Hij liet zich eerst uit over het vermeende voortijdig ‘lekken’, waardoor de namen van de prijswinnaars al voortijdig op straat zouden liggen. Hij maakte zich er met een grapje vanaf, door te vertellen dat zij bij elke bewering van een gelekte naam zo geschokt mogelijk reageerden en de boodschapper vervolgens op het hart drukten het vooral niet verder te vertellen. Maar ja, volgens de geruchten zou NUHR winnen en als ze dat vervolgens ook doen, kan je ontkennen wat je wil.

Waar vorig jaar Ed van Thijn op prachtige wijze de parodie van Van Kooten en De Bie op hemzelf op de hak nam, had de cabaretlezing van Jan Mulder dit jaar eigenlijk maar weinig met het cabaret zelf te maken. Mulder besteeg al snel zijn stokpaardje, de Nederlandse taal. Met de dramatiek van een slecht acteur sprak hij over de verloederingvan de Nederlandse taal. Maar niet voordat hij op een nogal plichtmatige wijze nog even naar zijn reclamewerk verwees en daarbij voornamelijk op een column Youp van ’t Hek leek te reageren.
-Cabaretlezing Jan Mulder

Bij de introductie van de Neerlands Hoop-prijs bleef men vanzelfsprekend stilstaan bij het veel te vroege overlijden van Bram Vermeulen. Zijn impresario Robert Jan Grunfeld las de laatste bladzijde van het laatste dagboek van Vermeulen voor:

Als alle gestolde tijd
Omgezet in daden
Wijsheid was geworden
Zou dit het laatste boekje zijn

Dan zou ik het sluiten
Mijn armen spreiden
En wegvliegen van de grond
Naar nieuwe avonturen

Ik zou nog even omkijken
Naar de aarde beneden
De mensen zien krioelen
Ik was één van hen daar

Maar dan zou ik mij verwaaien
Als de wind met de wind
En ze daar beneden even
Verkoeling geven

Als Vermeulen vervolgens op het grote videoscherm verschijnt, volgt er een warm applaus dat hij via het scherm in ontvangst neemt.

Na een video-opname van Neerlands Hoop, het lied Quo Vadis, maakt juryvoorzitter Benjamin Koolstra de winnaar van de Neerlands Hoop bekend: Wim Helsen.

Uit het juryrapport:
"Het lijkt ironisch, dat uitgerekend de winnaar van de 'Neerlands Hoop' van over de grens komt. Toch vond de jury eensgezind dat de prijs voor het meest opvallende cabaretprogramma van het afgelopen seizoen dit jaar toekomt aan de Vlaming Wim Helsen. In 'Heden Soup!' vertelt hij een zeer oorspronkelijk verhaal, dat in combinatie met zijn opmerkelijke persoonlijkheid en vanzelfsprekende presence, een betoverende uitwerking op het publiek heeft. Met een minimum aan middelen, maar met een maximum aan tekstuele vondsten speelt Helsen een intrigerend spel met soeplettertjes, dat even verrassend als meeslepend is. Het verhaal lijkt volstrekt absurd, maar biedt gaande weg een steeds schrijnender inkijkje in de gekwelde binnenwereld van de ik-figuur. 'Heden Soup!' is tot in zijn vezels authentiek, dramatisch intelligent gecomponeerd en door zijn indrukwekkende spel van een grote, soms ontroerende theatrale zeggingskracht. Wim Helsen heeft met 'Heden Soup!' een programma gemaakt dat nergens op lijkt. En juist dát moet volgens de jury als een heel groot compliment opgevat worden."

Juryvoorzitter Benjamin Koolstra kondigt Maurice Hermans aan, de zoon van Toon Hermans. De Poelifinario is immers vernoemd naar de Ornitholoog-sketch van Hermans.
Ik telde in het verhaal van Hermans zo’n 3 a 4 cliffhangers, of eigenlijk momenten waarop je dacht dat het afgelopen was. Maar dan volgde er nog weer een anecdote over de grote Toon. Helaas voor ons ontbeert Maurice Hermans het conferencetalent van zijn vader.
-speech Maurice Hermans

Koolstra leest vervolgens het juryrapport voor van de winnaar van de Poelifinario, halverwege is al duidelijk om wie het gaat –NUHR- en het publiek applaudiseert door het juryrapport heen. Van de andere genomineerden werd zoals gezegd geen juryrapport voorgelezen.

Het juryrapport:
"In geen enkel ander cabaretprogramma van afgelopen seizoen bereikte het samenspel van toneelbeeld, geluid en inhoud zo'n perfecte symbiose als in 'Over de Top'. Vanaf de eerste secon den waarin de drie groepsleden, vergezeld door percussionist Eddy B. Wahr, gehuld in zwarte jassen via een lopende band het toneel betreden, hangt er een vreemd soort spanning in de zaal. Wanneer het publiek zevenkwartier laten de zaal verlaat, heeft het echt iets méégemaakt. 'Over de Top' is een gedrufd, pijnlijk, maar ook hilarisch programma, dat sterk reflecteert op de chaotische maatschappelijke situatie van de afgelopen twee jaar. De manier waarop de raliteit van vandaag wordt uitvergroot - via moraalridders die er zelf een dubbele moraal op nahouden - heeft iets sterk overromplends, en bijna iets dreigends. De snelle montage van de scenes en het geraffineerd gebruik van decor, licht en geluid geven de voorstelling een overweldigende dynamiek, die 'Over de Top' ronduit meeslepend maakt. Het is rauw, vaak pijnlijk herkenbaar, maar ook zeer humoristisch cabaret van de allerbeste soort."

NUHR neemt de prijs in ontvangst en maakt van de gelegenheid gebruik om ook hun eer te betuigen aan Bram Vermeulen die zeer betrokken was bij hun liedjesprogramma. Voor hem zingen ze nog een keer ‘De pijn van geur’.

Jammer genoeg was er dit keer geen presentator, in tegenstelling tot vorig jaar waar Vic van der Reijt alles aan elkaar verbond. De sprekers kondigen elkaar aan, maar bij de muzikale omlijsting bleek dat toch lastig. Nadat er nog een lied was gezongen en de zangeressen al lang en breed van het podium waren verdwenen, concludeerden de aanwezigen uiteindelijk zelf maar dat het afgelopen was.

Na afloop werd er gemopperd dat er zoveel aandacht was er voor de introductie van de prijzen en juist zo weinig voor de genomineerden, om wie het toch zou moeten draaien. Aan het begin van de uitreiking werden ze kort op het podium geroepen waarna ze aan een tafel recht vooraan konden gaan zitten. Alleen Jan Jaap van der Wal ontbrak. Dan verwacht je dat er over alle genomineerden wordt verteld waarom ze precies genomineerd zijn, maar deze avond zouden alleen van de winnaars het juryrapport worden voorgelezen. Een gemiste kans om alle genomineerden wat extra in het zonnetje te zetten.

Volgend jaar beter.

Door Richard van Bilsen

------
geplaatst op 22 september 2004