Bloeiende Maagden

Dossier

Op 20 april 2004 ontvingen we een persbericht van de SGP-ChristenUnie Barendrecht. Zij heeft het college van de gemeente Barendrecht gevraagd de uitvoering van het toneelstuk I.N.R.I. in Theater Het Kruispunt te verbieden. De SGP-ChristenUnie is diep gekwetst en geschokt door de aankondiging van dit toneelstuk. Zij vinden dat de kern van het christelijke geloof, namelijk de vergeving van zonden door het lijden en sterven van Jezus, op een grove manier belachelijk wordt gemaakt en door het slijk gehaald. Ook maakten zij bezwaar tegen het affiche van de voorstelling (zie afbeelding).

Het is niet de eerste keer dat religieuze groeperingen bezwaar maken tegen voorstellingen van de Bloeiende Maagden.

..Vergeef ze, ze weten niet wat ze doen
In 2001 maakte kerkelijke groeperingen bezwaar tegen de voorstelling '..Vergeef ze, ze weten niet wat ze doen' van de Bloeiende Maagden in Cultureel Centrum Cascade in Hendrik-Ido-Ambacht. In brieven aan Cascade schrijven de kerkenraden dat de aankondigingen in de media kwetsend zijn en dat bijbelse begrippen onterecht en ongepast worden gebezigd. Doelend op de titel van het cabaretprogramma 'Vergeef ze, ze weten niet wat ze doen': "Deze regels zei Jezus ook toen hij werd gekruisigd. Absoluut kwetsend. Zo gaan we toch niet met elkaar om. Kunst is prima, maar mag nooit beledigend zijn."
Cascade laat de voorstelling van De Bloeiende Maagden zaterdag doorgaan. Algemeen manager N. Baars: "Ieder zijn mening, maar cabaret is een kunstzinnige uitingsvorm, waarbij grenzen worden afgetast. Dat kan gelukkig in Nederland. Wij zien dan ook geen enkele reden om de voorstelling te annuleren."
-De Bloeiende Maagden zijn beledigend

Theater Cascade in Hendrik-Ido-Ambacht bood in een brief aan de Gereformeerde Gemeente wel excuses aan, omdat mensen zich gekwetst zouden kunnen voelen door de titel. Het theater beschouwde de zaak daarmee als afgedaan. Van annulering van de voorstelling was echter geen sprake. Uiteindelijk kwam het in Hendrik-Ido-Ambacht niet tot protesten op de avond van de voorstelling. De tegenstanders vonden dat de publiciteit rond hun bezwaren voldoende waren.

De raadsfractie van SGP/GPV/RPF in Zwijndrecht wil in maart 2001 de theatervoorstelling van het duo, die op 27 april 2001 in De Uitstek wordt gegeven, verhinderen. De fractie vindt het "een zeer slechte zaak dat er toneelstukken en cabaretvoorstellingen worden opgevoerd die godslasterlijk zijn. Daarbij is het onverteerbaar dat er in het openbaar de spot wordt gedreven met de bijbel, die onze fractie aanvaardt als het woord van de Schepper."
-SGP/GPV/RPF: Voorstelling Bloeiende Maagden godslasterlijk

Theater de Uitstek geeft aan dat de voorstelling gewoon doorgaat en de fractie bezint zich op protest-acties.
-Bloeiende Maagden gaan gewoon toneel op

In een reactie in het NCRV-radioprogramma Debat op 5 verwijten de Bloeiende Maagden de Zwijndrechtse gemeenteraadsfractie SGP/GPV/RPF het zich toe-eigenen van de bijbel. "Alles in het leven grijpt terug op dat oerboek. Ook in ons leven. Daarom voelen wij ons vrij om daar gebruik van te maken"
Volgens Zwijndrechts gemeenteraadslid A. Dost in datzelfde programma worden christenen in de aankondiging van het stuk belachelijk gemaakt. ,,Ik heb de voorstelling niet gezien, maar ik neem aan dat de aankondiging de lading van de voorstelling dekt. Wij worden in onze strijd voor verlossing als een stelletje malloten gezien. Dat doet ons veel pijn."
-Cabaretduo: moeite met standpunt SGP/GPV/RPF

In NRC Handelsblad refereert Henk van Gelder aan de voorstelling 'Tot hiertoe heeft de Heere ons geholpen', als laatste voorstelling waar tot dan toe een wegens godslastering was ingediend.
"Maar nu leven we in een tijd waarin de ene na de andere kunstuiting onder vuur wordt genomen. Is het niet de NS die kinderporno ziet in onschuldige foto's, dan zijn het Feyenoord-supporters die de vertoning van een Ajax-documentaire willen tegenhouden, of ongeïdentificeerde fundamentalisten die de opvoering van Aïsja verhinderen. Als dat tegenwoordig zo makkelijk gaat, heeft het christelijk smaldeel wellicht gedacht, moet het ook mogelijk zijn de Bloeiende Maagden te verbieden. Maar als Zwijndrecht zwicht, is de klok definitief teruggedraaid - dan zou nu niet meer mogen wat in 1983 al vrijuit ging."
-Zwicht Zwijndrecht?, 30 maart 2001

Uiteindelijk liep alles met een sisser af. De voorstelling werd gespeeld en de protesten waren verwaarloosbaar.

Lege maag
Het daaropvolgende programma 'Lege maag' roept ook tegenstand op. In januari 2003 biedt de directeur van het Rabotheater in Almelo mensen de mogelijkheid om hun al gekochte kaartje terug te geven. De acteurs spelen namelijk een groot deel van de uitvoering spiernaakt tegen een decor van een hoerenkast. Veertig mensen reageerden en uiteindelijk ging de voorstelling helemaal niet door wegens ziekte van een van de cabaretières. Ook in Papendrecht werd het publiek vooraf gewaarschuwd voor het naakt op het toneel en mengde de plaatselijke CDA-fractie ('wij vinden de voorstelling strijdig met de goede zeden') zich in de discussie. Dat het verhaal 'Lege maag' draait om een engel, lijkt van ondergeschikt belang. Uiteindelijk wordt geen enkele voorstelling afgelast en staan de Bloeiende Maagden regelmatig voor een uitverkochte zaal. (bron: Trouw en Algemeen Dagblad)

I.N.R.I.
In maart 2004 reageren christelijke fracties in Ede 'verontwaardigd' dat theatergroep in april een optreden verzorgt in de Gelderse gemeente. Het CDA, de SGP en de ChristenUnie noemen het stuk 'godslasterlijk en aanstootgevend'. 'Zij gaan de grenzen van betamelijkheid ver te buiten onder het mom van kunst', meent ChristenUnie-raadslid Teka Baanstra-Griffioen. De ChristenUnie heeft samen met SGP en CDA een brief geschreven naar de directeur van het theater en de wethouder van cultuur in Ede.
Opmerkelijk: De eerste opvoering van de voorstelling I.N.R.I. is dan nog niet geweest. Men baseert zich dan ook op de vooraankondiging: "Volgens de makers moeten mensen die 'een lekker avondje willen ontspannen, willen blijven geloven waar ze nu in geloven' en mensen die 'een ontmoeting met De Zoon niet voor mogelijk houden', thuisblijven. Maar wie wil 'leven in weergaloze extase', moet met de Bloeiende Maagden meegaan, aldus de vooraankondiging." Over het affiche waarin Bloeiende Maagd bloot aan een kruis lijkt te hangen wordt niet gerept. (bron: Novum, maart 2004)
-Brief aan de directie van theater Cultura in Ede (Word-document)
-Brief aan de directie van theater Cultura in Ede

Trouw interviewt de Bloeiende Maagden.
"Ze wilden nu eens géén commotie rond hun theaterprogramma. Maar met de vaste thema's van cabaretduo De Bloeiende Maagden (DBM) - religie en seks - valt ophef niet te vermijden. Ditmaal werken DBM het lijdensverhaal van Jezus grondig om. 'Wij vertellen het wáre verhaal.'"
-Het ware verhaal over Jezus die lacht aan het kruis (gratis registratie)

Later die maand roerde de ChristenUnie zich bij monde van raadslid Piet van Dijk in Arnhem. Van Dijk wilde dat de geplande voorstelling in de Schouwburg van Arnhem op 29 april 2004 niet doorgaat en riep op tot debat. In tegenstelling tot zijn partijgenoten in Ede ging Van Dijk wél naar de voorstelling.
"Laat ik positief beginnen: toneeltechnisch en literair vond ik het knap werk. Was in het Posttheater, een try out-voorstelling, twee weken terug. Het gaat over de schepping en het lijdensverhaal van Jezus Christus, tot aan de kruisiging en wederopstanding. Als neerlandicus heb ik werkelijk waar genoten van de spitsvondige woordgrappen, van de dialogen, van de snelheid. Ik heb anderhalf uur geboeid zitten kijken. Tot aan de kruisiging. Daarbij werd een carnavalesk lied gezongen met teksten als 'weer een spijker in het vlees'. Toen ben ik samen met een partijlid de zaal uitgelopen. (..) Het was blasfemisch. Absoluut godslasterlijk. (..) Maar deze theatervoorstelling ging gepaard met een respectloze houding. Met minachting. Dát is mijn punt: het gebrek aan respect voor andersdenkenden, het gebrek aan respect voor de Christelijke levensbeschouwing."
-ChristenUnie: een open brief aan de politiek in Arnhem
-Gelderlander: 'Geen cultuurpolitie, wel respect' (gratis registratie)

Van Dijk wil dat in Arnhem een politieke discussie gevoerd wordt over de rol die het culturele leven speelt ten aanzien van waarden en normen in onze samenleving. Wat hem betreft, gaat de gemeenteraad normen en waarden formuleren waar gesubsidieerde theaters voortaan rekening mee moeten houden.
Directeur Ruud van Zuilen van Schouwburg Arnhem reageert een dag later in de Gelderlander. Hij is niet van plan om de voorstelling te annuleren. Van Zuilen is er geen voorstander van dat de Arnhemse politiek zich gaat bemoeien met de programmering van de schouwburg. "Ieder zijn vak. Wij zijn geëquipeerd voor die taak. Onze opdracht is om een breed scala aan nieuw theater te laten zien. Ik denk niet dat de politiek daar verstand van heeft." Ook Groen Links-raadslid Margreet van Galen vindt dat de politiek zich moet onthouden van een waarden- en normenoordeel als het gaat om cultuur.
-Gelderlander: 'Bloeiende Maagden gewoon in Arnhem' (gratis registratie)
-Debat kunst niet in politiek (gratis registratie)

De Gemeenteraadsfractie ChristenUnie Amersfoort publiceert op 3 april een ingezonden brief aan de directie van theater De Flint in Amersfoort naar aanleiding van een uitvoering van I.N.R.I. Zij vonden dat de directie hun verantwoordelijkheid had moeten nemen "in het voorkomen van belediging van actuele normen en waarden." In dit geval christelijke normen en waarden. De fractie vond de voorstelling, zeker in deze tijd voor het paasfeest, aanstootgevend voor een grote groep inwoners van Amersfoort. Volgens hun informatie wordt/werd tijdens deze voorstelling niet de juiste betekenis van het Paasfeest, zoals verkondigd in het Evangelie, vertolkt. "Dat de dramaproductie het lijden van Jezus Christus als één grote grap schetst, vinden wij pijnlijk en beledigend."
-Ingezonden brief aan de Flint

Ruud Schulten, gemeenteraadslid VVD Amersfoort, reageert op 10 april 2004 op zijn weblog bij wijze van open brief op de ingezonden brief van de ChristenUnie.
"Maar mijn hoofdbezwaar tegen jouw oproep aan de Flintdirectie ligt in de scheiding tussen staat en religie. (..) Wat je nu aan tempelreiniging doet gaat te ver. De Flint is geen godshuis maar een artistieke tempel. Als het gaat om de artistieke vrijheid moeten we als raadslid daar met onze handen van af blijven."
-De Flint als tempel (even naar beneden scrollen)

Op 4 april zijn de Bloeiende Maagden te gast bij twee radioprogramma's, Opium en Uitgelicht.
-Opium interview 4 april 2004
-Uitgelicht interview 4 april 2004

Op 7 april 2004 brengt de actualiteitenrubriek Twee Vandaag een reportage over I.N.R.I.. Dit naar aanleiding van de 'culturele hype' rond het lijdensverhaal van Jezus, met als middelpunt de film 'The Passion of the Christ' van Mel Gibson. De reportage is te zien via de website van Twee Vandaag. -2Vandaag.nl: Culturele hype rond lijdensverhaal Jezus

8 april 2004: De ChristenUnie heeft Schouwburg De Kampanje in Den Helder gevraagd de voorstelling I.N.R.I. van De Bloeiende Maagden uit het programma (op 12 juni) te schrappen. Linda Rose Smit, VVD-raadslid in Den Helder en betrokken bij de programmering, doet verslag van de discussie op haar weblog:
"Zelf stelde ik onder andere aan de orde dat wij bij onze beslissing moeten laten meewegen wat we zouden besluiten als het hier in plaats van de Christelijke gemeenschap, een vertegenwoordiger van de Joodse of Islamitische bevolkingsgroep zou zijn die ons dit verzoek deed. Ik refereerde hierbij ook aan de voorstelling Aisha, die werd geschrapt in Rotterdam. De genuanceerde discussie die werd gevoerd had tot gevolg dat we hebben besloten te adviseren niet tot schrappen van de voorstelling over te gaan. Wel willen we organiseren dat er voorafgaand aan de voorstelling door de makers een toelichting wordt gegeven. Na afloop zullen we dan vertegenwoordigers van verschillende geloofsgemeenschappen uitnodigen met de zaal de discussie aan te gaan in hoeverre dit soort voorstellingen kwetsend is en eventueel zelfs ontoelaatbaar. Ook willen we er bij betrekken in hoeverre dit invloed heeft op de samenleving en die veel aangehaalde waarden en normen. Of de ChristenUnie een vertegenwoordiger stuurt houden zij nog in beraad. Het bijwonen van de voorstelling wordt door hen als zeer belastend ervaren."
-verslag Linda Rose Smit

René Kerkwijk, fractievoorzitter van GroenLinks in Eindhoven, reageert op zijn beurt in zijn weblog op de heibel in Amersfoort en Den Helder.
"ik (vind) dat de voorstellingen door moeten gaan onder verwijzing naar het argument dat wij kerk en staat nu eenmaal gescheiden hebben. Waar in Den Helder Smit nog -terecht-verwijst naar een discussie in Rotterdam waar een toneelstuk niet doorging na heftige kritiek uit allochtone kring gaat Schulten nadrukkelijk in op het feit dat zowel kerk en staat gescheiden zijn en uit hij zijn ongeloof in christelijke politiek. Ik bemoei me nog maar even niet met de voorstelling maar probeer maar kaarten voor de voorstelling te krijgen als deze in Eindhoven op 28 mei in de Stadsschouwburg wordt opgevoerd. Wat de dames in ieder geval lukt met deze commotie is volle zalen trekken!"
-De Bloeiende Maagden leiden tot discussie

De voorstelling in Den Helder gaat op 12 juni gewoon door. Als compromis volgt erna een discussiebijeenkomst waarbij vertegenwoordigers van verschillende gezindten een duit in het zakje doen. Commissielid R. Algra stemde tegen het compromis. "Als we voor Jezus, Allah hadden ingevuld, dan hadden we hier heel anders over geoordeeld."
Fractievoorzitter H. Vos van de ChristenUnie die de kwestie had aangekaart en ten overstaan van de commissie motiveerde: "Of ik naar die discussie na de voorstelling kom, weet ik nog niet. Ik weet niet of dat zinvol is omdat er een risico in zit dat er een antisfeer ontstaat zoals die ook in de voorstelling wordt neergezet."
Over één ding was iedereen het eens: De voorstelling kan zich geen betere reclame wensen. "Commotie betekent promotie."
-Bloeiende Maagden gaat toch door Natuurlijk niet geheel toevallig gaat de voorstelling op Goede Vrijdag in premiere. De voorstelling wordt op enkele uitzonderingen na positief tot zeer positief ontvangen in de pers.
-recensies van de Bloeiende Maagden.

16 april 2004: Het Rotterdams Dagblad publiceert een opinie-artikel van Arthur Vlaardingerbroek en Remco Oosterhoff. Vlaardingerbroek is fractievoorzitter van de ChristenUnie-SGP in Rotterdam. Oosterhoff is voor die partij lid van de commissie cultuur en sport van de gemeente Rotterdam.
Daarin stellen zij de vraag 'Waarom verschuilen mensen zich tijdens het publieke debat in gemeenteraden achter Thorbecke, die meende dat de overheid over kunst geen inhoudelijk oordeel mag vellen? Waar is de nieuwe politiek?'
-Het onmogelijke debat over kunst

Op het weblog www.vanveelen.info op 16 april 2004:
"In een radio-interview zei één van de actrices: ;Wij willen een herinterpretatie geven van het verhaal van het N.T. waarin God zo lief is om zijn Zoon de dood in te jagen. Dit verhaal willen we met kracht naar beneden halen en met de grond gelijk maken'. Ik kreeg per e-mail een oproep om te bidden voor de actrices en de theaterbezoekers. Dat 'De Bloeiende Maagden' tot inkeer mogen komen, en dat de theaterbezoekers wegblijven. Ik hoop dat de blasfemie duidelijk onderkend wordt en niet wordt verward met vrijheid van godsdienst of vrijheid van meningsuiting. Ik sta van harte achter deze gebedsoproep!"

Bij Ikonradio op zondag 18 april 2004, geeft Ingrid Wender haar visie op de opstanding in het programma 'De andere wereld van Zondagavond'. Het programma bevat tevens een bijdrage van Piet van Dijk van de ChristenUnie.
-De andere wereld van zondagavond 18 april 2004

Op 20 april 2004 verstuurt de SGP-ChristenUnie Barendrecht een persbericht waarin zij het college van de gemeente Barendrecht vraagt de uitvoering van het toneelstuk I.N.R.I. in Theater Het Kruispunt te verbieden. De SGP-ChristenUnie is diep gekwetst en geschokt door de aankondiging van dit toneelstuk. Zij vinden dat de kern van het christelijke geloof, namelijk de vergeving van zonden door het lijden en sterven van Jezus, op een grove manier belachelijk wordt gemaakt en door het slijk gehaald. Ook maakten zij bezwaar tegen het affiche van de voorstelling.
-persbericht: SGP-ChristenUnie Barendrecht vs De Bloeiende Maagden

En dat is de tussenstand op 21 april 2004. De laatste voorstelling van dit seizoen wordt gespeeld in het eerder genoemde Den Helder. Dus het laatste woord zal nog niet over deze voorstelling gesproken zijn.

Discussieer mee op het Zwartekat Forum:
-Zwartekat Forum: De Bloeiende Maagden