www.zwartekat.nl - Verzamelpunt voor cabaret en stand-up comedy
nieuws  voorpagina | archief | volg ons via twitter.com/zwartekat Spotify Twitter Facebook


Wim Kan

Zie ook onze Wim Kan-biografie

Wim Kan geldt als de uitvinder van de oudejaarsconference.

In 1936 richtte hij het ABC-cabaret op, dat lange tijd als leerschool voor jong talent gold. Langzaam maar zeker verschijnt het accent van de belangstelling echter naar het optreden van Kan zelf na de pauze.

Wim Ibo, de legendarische cabaretproducer probeert Kan te strikken voor zijn radioprogramma's, maar die laat zich niet in met de 'nieuwe media' zoals radio en tv. Hij is bang dat de microfoon en de camera hem zouden remmen in zijn artisticiteit. Met veel geduld weet Ibo hem echter over te halen voor de microfoon te komen voor zijn radioprogramma Triangel en een klein rolletje bij de Familie Doorsnee. In 1950 vult hij een half uurtje alleen op de radio en in 1953 ook met Pasen.
In 1954 zegt Kan tegen Ibo in de kleedkamer van het Leidseplein Theater: "Weet je wat ik leuk zou vinden? Een uur op oudejaarsavond in m'n eentje." Ibo snelt dolgelukkig naar de VARA-directie. Het dagelijks bestuur van de VARA wilde echter vantevoren de band beluisteren en bepalen wat wel en niet kon worden uitgezonden. Kan weigert resoluut en de VARA geeft toe. De conference is een enorm succes: de VARA wordt geprezen dat zij het heeft aangedurfd om een conference uit te zenden waarin zowel de VARA als de PVDA op de hak worden genomen. In de verzuilde maatschappij die Nederland toen was, was dat iets zeer ongebruikelijks: men bevuilde niet het eigen nest.

Met steeds groter succes volgen oudejaarsconferences in 1956, '58, '60 en '63. Kans politieke conferences groeien op die oudejaarsavonden uit tot een nationale gebeurtenis. Hij haalde van politici uit hun ivoren torens en presenteerde hen als echte mensen, iets wat tot dan toe onvoorstelbaar was.

Kan was in die tijd de nationale 'eenmaker', iemand die een volk dat onderling zo verdeeld was eendrachtig kon laten luisteren. Ook in de Haagse kringen werden zijn grappen gewaardeerd. Kans eigen opvattingen hield hij wijs genoeg in het midden. Niemand die hem wist te betrappen op één bepaalde politieke lijn. Hierdoor kon hij grappen maken over links én rechts. Pas in 1971 viel hij uit zijn rol als waarnemer en in zijn rol als oorlogsslachtoffer bij het bezoek van de Japanse keizer Hirohito aan Nederland.

In 1973 maakt Kan de overstap naar de televisie en breekt onmiddellijk alle kijkdichtheid- en waarderingscijfer-records.

In 1982 twijfelt Kan of hij de oudejaarsconference zal doen. Eerder dat jaar is zijn vrouw Corry Vonk getroffen door een hersenbloeding en ontbreekt de gebruikelijke voorbereiding met een reeks voorstellingen waar Kan zijn materiaal op het publiek test. Hij vertrouwt op zijn improvisatievermogen en neemt op één avond de oudejaarsconference op. Normaliter worden er vier opnames gemaakt, waaruit Kan de beste kiest. Hoewel hij na het zien van de opname zelf grote twijfels heeft, laat hij zich overhalen door zijn vrouw en zijn impresario om de uitzending door te laten gaan. Het programma begint met ambtenaar Van Puthoven (Kan in een dubbelrol) die Kan in de kleedkamer erop wil wijzen dat er geen reclame voor zijn lp mag worden gemaakt. Kan brengt vervolgens geactualiseerde stukken uit eerdere programma's en vertrouwt verder op zijn improvisatievermogen. Door de gemiste voorbereiding ontbreekt het ritme. Bovendien treft hij een jong kabinet waarvan de ministers nog amper bekend zijn bij het publiek.
De conference wordt niet goed ontvangen, mede omdat Freek de Jonge op diezelfde avond een schitterende conference neerzet met 'De openbaring'. De volgende ochtend zegt Kan zelf ook dat het eigenlijk niet uitgezonden had moeten worden. Het is hem door het publiek dan allang vergeven, maar de kritieken zijn hard. Een revanche komt er niet, Kan overlijdt op 8 september 1983 aan maagkanker.

Tegenwoordig lijkt Wim Kan haast vergeten. Dat komt omdat hij zich in zijn oudejaarsconferences vooral bezig hield met de politieke actualiteit en wie van de jongere generatie herinnert zich nog Willem Drees, Jan de Quay ("Lijmen Jan"), Jelle Zijlstra ("Jelle sal wel zien"), Norbert 'gladde teckel' Schmelzer of zelfs Joop den Uijl, die Kan zo feilloos wist te typeren (zie foto).