
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||

Zie ook onze Wim Kan-biografie
Wim Kan geldt als de uitvinder van de oudejaarsconference.
In 1936 richtte hij het ABC-cabaret op, dat lange
tijd als leerschool voor jong talent gold. Langzaam maar zeker verschijnt
het accent van de belangstelling echter naar het optreden van Kan
zelf na de pauze.
Wim Ibo, de legendarische cabaretproducer probeert
Kan te strikken voor zijn radioprogramma's, maar die laat zich niet
in met de 'nieuwe media' zoals radio en tv. Hij is bang dat de microfoon
en de camera hem zouden remmen in zijn artisticiteit. Met veel geduld
weet Ibo hem echter over te halen voor de microfoon te komen voor
zijn radioprogramma Triangel en een klein rolletje bij de Familie
Doorsnee. In 1950 vult hij een half uurtje alleen op de radio en
in 1953 ook met Pasen.
In 1954 zegt Kan tegen Ibo in de kleedkamer van het Leidseplein
Theater: "Weet je wat ik leuk zou vinden? Een uur op oudejaarsavond
in m'n eentje." Ibo snelt dolgelukkig naar de VARA-directie.
Het dagelijks bestuur van de VARA wilde echter vantevoren de band
beluisteren en bepalen wat wel en niet kon worden uitgezonden. Kan
weigert resoluut en de VARA geeft toe. De conference is een enorm
succes: de VARA wordt geprezen dat zij het heeft aangedurfd om een
conference uit te zenden waarin zowel de VARA als de PVDA op de
hak worden genomen. In de verzuilde maatschappij die Nederland toen
was, was dat iets zeer ongebruikelijks: men bevuilde niet het eigen
nest.
Met steeds groter succes volgen oudejaarsconferences in 1956, '58, '60 en '63. Kans politieke conferences groeien op die oudejaarsavonden uit tot een nationale gebeurtenis. Hij haalde van politici uit hun ivoren torens en presenteerde hen als echte mensen, iets wat tot dan toe onvoorstelbaar was.
Kan was in die tijd de nationale 'eenmaker', iemand die een volk dat onderling zo verdeeld was eendrachtig kon laten luisteren. Ook in de Haagse kringen werden zijn grappen gewaardeerd. Kans eigen opvattingen hield hij wijs genoeg in het midden. Niemand die hem wist te betrappen op één bepaalde politieke lijn. Hierdoor kon hij grappen maken over links én rechts. Pas in 1971 viel hij uit zijn rol als waarnemer en in zijn rol als oorlogsslachtoffer bij het bezoek van de Japanse keizer Hirohito aan Nederland.
In 1973 maakt Kan de overstap naar de televisie en breekt onmiddellijk alle kijkdichtheid- en waarderingscijfer-records.
In 1982 twijfelt Kan of hij de oudejaarsconference
zal doen. Eerder dat jaar is zijn vrouw Corry Vonk getroffen door
een hersenbloeding en ontbreekt de gebruikelijke voorbereiding met
een reeks voorstellingen waar Kan zijn materiaal op het publiek
test. Hij vertrouwt op zijn improvisatievermogen en neemt op één
avond de oudejaarsconference op. Normaliter worden er vier opnames
gemaakt, waaruit Kan de beste kiest. Hoewel hij na het zien van
de opname zelf grote twijfels heeft, laat hij zich overhalen door
zijn vrouw en zijn impresario om de uitzending door te laten gaan.
Het programma begint met ambtenaar Van Puthoven
(Kan in een dubbelrol) die Kan in de kleedkamer erop wil wijzen
dat er geen reclame voor zijn lp mag worden gemaakt. Kan brengt
vervolgens geactualiseerde stukken uit eerdere programma's en vertrouwt
verder op zijn improvisatievermogen. Door de gemiste voorbereiding
ontbreekt het ritme. Bovendien treft hij een jong kabinet waarvan
de ministers nog amper bekend zijn bij het publiek.
De conference wordt niet goed ontvangen, mede omdat Freek
de Jonge op diezelfde avond een schitterende conference neerzet
met 'De openbaring'. De volgende ochtend zegt Kan zelf ook dat het
eigenlijk niet uitgezonden had moeten worden. Het is hem door het
publiek dan allang vergeven, maar de kritieken zijn hard. Een revanche
komt er niet, Kan overlijdt op 8 september 1983 aan maagkanker.
Tegenwoordig
lijkt Wim Kan haast vergeten. Dat komt omdat hij zich in zijn oudejaarsconferences
vooral bezig hield met de politieke actualiteit en wie van de jongere
generatie herinnert zich nog Willem Drees, Jan de Quay ("Lijmen
Jan"), Jelle Zijlstra ("Jelle sal wel zien"), Norbert
'gladde teckel' Schmelzer of zelfs Joop den Uijl, die Kan zo feilloos
wist te typeren (zie foto).