www.zwartekat.nl - Verzamelpunt voor cabaret en stand-up comedy

René M. Broeders

Deze keer geen column over:
- kapottepoppenkoppken.com, de afstudeervoorstelling van de Academie voor Kleinkunst (niks van begrepen, maar geniaal, tranen in mijn ogen van ontroering bij Toon Hermans als poppenkastpop)
- uitprobeeravond van cursisten van de Deltse Komedie van Pim van Alten met natuurlijk Delfts Blok (talloze leuke ideeën vertaald in goede teksten, heel veel gelachen; hoe krijgt hij het toch steeds voor elkaar om de morbide kant en het uiterste aan creativiteit in zijn leerlingen naar boven te halen)
- het popfestival Op de Tôffel in Vierlingsbeek (een perfecte organisatie en een ongekend ontspannen sfeer)

dus:

Een nieuwe generatie presentatoren

Vandaag is de eindpresentatie van de Training voor Podium & Mediapresentatie. Een groep acteurs heeft negen zaterdagen achter de kiezen, waarin ze geleerd hebben hoe ze een goede presentator kunnen zijn. Het gaat om een aantal mensen die we al regelmatig als schurk of agent in een soap hebben zien langskomen en het c.v. van één van de dames vermeldt zelfs bijrollen als hoer, waarbij zorgvuldig is aangegeven om welke soort hoer het hier gaat (1997 heroïnehoer in Baantjer, 1998 prostitué in Spangen, 1999 gewone hoer in Westenwind). Ik stel me dan voor dat de casting director in zijn computer niet gewoon het trefwoord ´hoer´ intikt maar een gedetailleerde thesaurus activeert waarbij hij voor elke specifieke zijtak van dit befaamde beroep begeleid door een vrolijke Windows-toon de juiste bijbehorende actrice op zijn scherm tovert.

Maar goed, de soapacteurs vinden dus dat ze nog wat anders kunnen en zijn via het Landelijk Bureau voor de Kunsten aangeschreven, dat er een mogelijkheid tot omscholing is. Gratis, want het arbeidsbureau betaalt. De auditie levert twaalf cursisten op. Die zijn allemaal doodzenuwachtig vandaag, omdat hen is voorgespiegeld dat ze nu gaan netwerken. Daartoe zijn mediabedrijven, castingbureaus, omroepen en evenementenbedrijven aangeschreven. De heren hebben hun colbertje aangetrokken en de dames de outfit die ik herken als het uniform van de Academie voor Kleinkunst: een T-shirt waarvan de krapheid omgekeerd evenredig is met hun borstomvang. Leuk voor de vlotte hetero, die in de verpersoonlijking van het Endemol-concern (het visitekaartje vermeld: talent scout) dan ook geanimeerd in gesprek lijkt met de dame met het langste blonde haar. De cursist naast mij fluistert dat hij ook graag contact wil maken met meneer Endemol: `Niet om een presentatie-job te vragen, maar omdat ik graag met hem naar bed wil'.

Ik loop vier minuten te vroeg de hal binnen van Cinema De Liefde in Amsterdam en daar verwelkomt een cursist me meteen met een warm: ´Je bent te vroeg, ik ben nog niet klaar´. Sociaal intelligent ben je of ben je niet, daar kan geen cursus tegenop. De champagne moet nog gemengd worden met de Kir. Er staat een tafel waarop grote stapels videobanden liggen die een ruime opkomst doen vermoeden. Op de tafel staat verder een precies bepaald aantal gevulde glazen voor de geachte aanwezigen. Een cursist probeert een tweede glas te snaaien, maar meteen wordt hem dat verboden, want je weet maar nooit wie nog komt. Maar tot nu toe zijn er nog maar twee mogelijke opdrachtgevers gearriveerd.

Ik vraag aan een van de cursisten, die ook cabaretier is, wat hij zoal doet nu het seizoen is afgelopen. `Wachten tot het september is`, antwoord hij desolaat. `En waar leef je dan van`, vraag ik argeloos. `Van de WIK natuurlijk', is het vanzelfsprekende antwoord. Wie deze belachelijke uitkering voor kunstenaars ooit in het leven heeft geroepen weet ik niet, maar in deze tijd waarin theater in het algemeen en cabaret in het bijzonder commerciëler is dan ooit, zou je je toch dood moeten schamen om op kosten van de belastingbetaler te gaan zitten wachten tot de mensheid jouw theaterprogramma leuk genoeg vindt. Ik ben er pas nog eens lekker over in discussie gegaan met een cabaretier die de noodzaak van deze regeling uit de doeken deed, omdat hij dan zo goed een nieuw programma kon ontwikkelen. Lekker de hele dag grappen verzinnen en geen geldzorgen. Maar als je de hele dag gaat zitten nadenken, komt er natuurlijk niks. Als je bij de supermarkt vakken gaat vullen of in het bejaardenhuis oma's gaat wassen dan dringen de ideeën zich de hele dag mateloos aan je op, daar zeg ik donder op. Dan wordt je programma misschien wel zo goed, dat je binnen het theaterseizoen genoeg verdient om het geld de hele zomer lekker over de balk te smijten. En misschien geeft het nog een goed gevoel ook, maar dat was natuurlijk in zijn ogen ouderwets gelul en toen ik er fijntjes op wees dat hij van zijn vader ook nog een huis in België had gekregen (o René, zo heerlijk dat ik daar een vaatwasser heb), begon de dialoog onaangename kantjes te vertonen en sindsdien worden mijn hond en ik niet meer zo aardig gevonden als in den beginne.

Maar waarom ben ik nou eigenlijk hier vanmiddag? Ik zal het maar bekennen: ik gaf de club een dagje les. In presenteren. Een terugblik.

Drie maanden eerder

Gewapend met een doortimmerd lesplan met leerdoelen en al stap ik de cursusruimte binnen, tenminste dat wil ik, maar ik moet nog even wachten op de gang, want de hele groep zit ontschoend in een yogasessie, die standaard het begin van de lesdag bepaalt. Mijn stekels zetten zich meteen op en ze gaan die dag niet meer liggen, want ik zie al na tien minuten, dat aanleg voor het presentatievak bij de meesten zelfs met een Maclight niet is op te sporen. De enige cursist die ik ervan verdenk dat hij het wel eens zou kunnen is er jammer genoeg niet. Een van de dames zag ik bij het Leids Cabaret Festival tijdens de halve finale op onbegrijpelijke wijze afvallen, zij heeft veel talent vind ik, maar dan als actrice en lekker ontspannen de volgende act aankondigen zie ik ze nog niet zo snel doen. Een andere dame heeft een Marijke Boon-achtig postuur en een onbedoelde droogkomische uitstraling (welke oefening ik ze ook laat doen, ik moet er erg om lachen), maar hoe cultiveer je dat, zodra ze er zich van bewust is, is het waarschijnlijk meteen verdwenen. Ik heb ze meteen doorverwezen naar collega Heertje, die overigens vorig jaar de gastles gaf en dat was dan ook de reden dat ik blind de opdracht aannam, want als ik ook maar op enige manier met Koning Heertje op één lijn geplaatst kan worden, dan grijp ik die kans met alle ledematen aan. Maar had ik mij van tevoren gerealiseerd dat het hier om het subsidiëren van nooddruftig kleinkunsttalent gaat, dan had ik het als overtuigd tegenstander van welke hulp aan kunstenaars dan ook, nooit gedaan. Er zijn genoeg open podia om dingen uit te proberen, het wemelt van de festivals waar zelfs degenen die bij Cameretten vijf keer zijn afgewezen, fluitend met de Wehkamp-cabaretprijs naar huis gaan (´je mag voor duizend gulden iets kiezen uit onze gids´) en als je het niet kan, dan moet je wat anders gaan doen. Dat moet een boekhouder die niet kan rekenen ook.

De cursusdag probeer ik zo goed mogelijk door te komen. De twee cursusleiders zitten er de hele tijd naast, hun onderbrekingen slik ik noodgedwongen: ´Probeer het nog eens met een lage stem, doe het nu nog eens fluisterend´, hoor ik de goeroes zeggen, terwijl ik probeer tactisch, maar duidelijk, iemands ziel en zaligheid bloot te leggen om degene die net een klein presentatietje heeft gedaan zich van zichzelf bewust te maken. Die ziel ligt trouwens opvallend snel bloot, want als ik vraag om een kleine anekdote te vertellen begint de eerste cursist meteen een heel zwaar verhaal over zijn lievelingstante, de tweede gaat er nog ruimschoots overheen en barst na anderhalve minuut uit in een indrukwekkend diep snikken. Tja, ik roep dat geloof ik altijd nogal op in mensen, maar ik vroeg gewoon om een klein voorvalletje, niet om een psychoanalyse op de sofa.

Aan het einde van de dag wordt er alvast afscheid van mij genomen en blijft de rest achter om mij te evalueren. Nooit meer iets over gehoord.

Terug naar de presentatie

We worden de theaterzaal ingedirigeerd om naar een presentatievideo te kijken, die nogal aan de knullige kant is, maar meneer Endemol roept na afloop enthousiast: `Veel talent gezien vanmiddag en een prima video om jezelf te verkopen´. Ik vind het werk van de titelgenerator eigenlijk het indrukwekkends aan het hele filmpje: ´Een nieuwe generatie presentatoren´ rolt er over het scherm. Daarna is er één vaste camera, niets gemonteerd, belabberd geluid en in de meeste gevallen is de inhoud zo oninteressant dat ik al na twee zinnen ga zitten sms-en (mijn slimme T9 protocol leert het meeste in de theaterzaal). Een paar keer zit er wel een leuk stukje tussen: er is een Klokhuis-achtige uitleg over de zuivering van het Amsterdamse grachtenwater en om de beschouwing van de film Together moet ik glimlachen omdat hier de lange grappige meid aan het woord is. De cursist waarin ik bij voorbaat vertrouwen had, is host in de verzonnen talkshow ´Beschuitje met...´. Hij interviewt op ontspannen en originele wijze een mede cursiste, die hier opvallend grappig en interessant blijkt. Des te slaapverwekkender is haar eigen presentatie verderop op de band, hetgeen pijnlijk duidelijk maakt dat ze dus helemaal niks geleerd heeft. Ik wel, want ik neem mij voor om de volgende keer weer beter na te denken en door te vragen als mij een klusje wordt aangeboden. Behalve als ik Raoul moet vervangen natuurlijk, dan zeg ik meteen ja.

reageer


René M. Broeders is vaste presentator van Cameretten en oprichter en artistiek leider van Op Sterk Water.