www.zwartekat.nl - Verzamelpunt voor cabaret en stand-up comedy

René M. Broeders

The day after

In een slecht humeur haal ik de bevriende plezierdichter op zondagochtend op. Hij ziet er ook al niet bepaald opgewekt uit. We hebben net een week Cameretten achter de rug en daar zijn wij niet bepaald vrolijk van geworden. Want wie vond het nou echt gezellig vorige week? En nou niet meteen zoals de jury en de pers oreren over slechte deelnemers en een laag niveau. Het kan niet iedere keer een topjaar zijn en zo erg was het allemaal niet. Maar in de kille sfeer van het nieuwe Luxortheater, waar geen greintje festivalgevoel te vinden is en waar een horde zure mensen voorzichtig aan hun deftige porseleinen koffiekopje nippen, in hun zetels zakken en in hun afwachthouding verstarren, daar moet je van goeden huize komen om de zaak te ontdooien. Dat lukt eigenlijk die week alleen Freek de Jonge. Ik ben de eerste om na een stroeve voorstelling te roepen dat het nooit aan het publiek ligt, maar hier wordt wel erg veel verlangd van de beginnende cabaretier.

Wij zien de zondag dus bij voorbaat somber in. We gaan naar Uden waar de plaatselijke bevolking in Theater Markant de musical ´Waar een Prilleke is...' speelt waar ze maar liefst anderhalf jaar aan hebben gewerkt. In theater Markant is het bomvol en je voelt je er meteen thuis (het: 'Zo kan het dus ook' zal vandaag nog vaak klinken).

Het verhaal speelt in 2019 en gaat over de honderd jaar oude boom op het marktplein, die wordt gekapt. Via flashbacks zappen we door de geschiedenis van Uden: vanaf het planten van de boom, via het jaar 2001 naar het uiteindelijke omzagen. De teksten zijn gemarineerd met lokale weetjes die wij natuurlijk niet kennen, maar het publiek werkt aanstekelijk en soms lachen wij al eerder dan de Udenaren. Het is heel moeilijk om op deze plek uit te doeken te doen hoe ongelooflijk mooi deze productie is gemaakt. Alles klopt eraan en het is onvoorstelbaar dat het door amateurs wordt uitgevoerd. Soms maak ik me zorgen dat ik een voorstelling niet meer 'gewoon' kan zien, maar altijd pietluttig op allerlei details zit te letten en kijk naar hoe het gemaakt is. En dat het daardoor onmogelijk is om iets nog positief te beoordelen. Maar hier is vanmiddag zoveel goeds te zien er zijn er zoveel geraffineerde kleinigheden dat ik iedere seconde zit te genieten.

Er zijn ruim zestig spelers, die bovengemiddeld zingen en dansen; een stuk of tien kinderen doen mee alsof het hun dagelijks werk is. Een mannelijke hoofdrol is voor Maurice de Greef. Hij heeft veel talent, maar hij zet zijn rol jammer genoeg veel te zwaar aan, waardoor hij ongeloofwaardig en pathetisch wordt - met hem had ik wel graag een weekje gewerkt, want zo'n stem mooie stem heb ik nog maar zelden gehoord. Na een potje huilen en een goed gesprek was het vast goed gekomen. Ik heb wel een paar favorieten: Bart van Dijk en Femke Soetenga spelen naturel en geloofwaardig en zijn leuk om naar te kijken. Maar de toppers zijn voor mij de dames Wit Lof die halverwege de eerste helft zogenaamd te laat binnenkomen en dan een hele scène met het publiek maken. Ik weet dat het dorpstheaterig klinkt, maar het is echt heel grappig. Ik verwacht al dat ze na de pauze terug zullen keren, maar ik heb niet vermoed dat dat met zo'n ingenieus idee zal zijn. Als ze opkomen bevriest de scène op het podium, die een situatie uit de geschiedenis uitbeeldt en ze menen in de stilstaande spelers zichzelf te herkennen. Dan is er een slimme dialoog tussen de ik-personen uit het hier en nu: prachtig!

In het verhaal zitten tal van leuke vondsten - soms zijn er even te veel woordspelingen, maar dan zijn er weer prachtige zinnen die indrukwekkend naklinken in mijn hoofd. De plaatselijke koekfabriek van Slinger speelt een leuke rol in het geheel. Ik hoor in de pauze dat sommige mensen boos geworden zijn, omdat de directeur van die fabriek (die inmiddels al lang niet meer bestaat) als een dronkenlap wordt uitgebeeld en het schijnt in werkelijkheid een keurige heer van onbesproken gedrag geweest te zijn.

Eén scène vind ik een stijlbreuk. De hoofdrolspeler maakt een wereldreis en daardoor zien we muziek uit allerlei landen. Hoewel het perfect is vormgegeven vind ik het toch te ver van het verhaal af staan en lijkt het een demonstratie van het muzikale kunnen van de schrijver. In een andere scène is een carnavalesk meezinglied (de tekst staat op een groot bord) waarbij de zaal uitbundig participeert. Hoewel ook dit een gemakkelijke stijlvorm is (zeker in Brabant) gaat het toch net niet over de top en geeft het een prettig saamhorigheidsgevoel (ik denk weer aan de afgelopen week.....).

De artistieke leiding is in handen van Frank van Pamelen en Bart Stultiens. Het tweetal heeft echt een grote prestatie geleverd, net als het orkest onder leiding van Jo Schins en de arrangeur Mark van Platen. Elk nootje treft de sfeer en ondersteunt het verhaal.

Bart Stultiens heeft er, zonder dat hij het zelf weet, een belangrijke bijdrage geleverd aan mijn interesse in cabaret. Ik zag hem ooit met zijn soloprogramma in het Waagtheater in Delft en was diep onder de indruk. Zijn vertolking van het lied 'Tussen denken en gevoel' staat al jaren ver bovenaan in mijn top tien.

De musical overschrijdt wel bijna de grens tussen gezellige amateurs en (te) gelikt professionalisme. Er is een glossy programmaboekje, er zijn voor alle grote rollen zenders in een relatief kleine zaal, de dirigent van het verstopte orkest is op een videowall voor de spelers zichtbaar en ga zo maar door. Maar de intentie waarmee het wordt gemaakt, de inhoud en de plaats van uitvoering zorgen voor een gemoedelijke, sprankelende voorstelling waar karakter in zit.

Aan het eind van de musical is er een indrukwekkende samenzang, een prachtige dans met een mooie symbolische overgang naar nieuw leven: de oude boom wordt gekapt en er ontspringt een nieuwe jonge linde. De hoofdrolspelers worden vervangen door twee kinderen als teken van de toekomst van Uden. Bij het slotakkoord staan de tranen in mijn ogen en dat is nogal een tijd geleden.

Ik rijd daarna naar Beuningen, om in theater De Molen voor het eerst de voorstelling van De Plezierdichters te zien. Ook daar is het leuk, want programmeur Koen van Kesteren heeft er zijn ziel en zaligheid ingelegd. Hij struint cabaret Nederland af naar talent en strikt ze dan voor een optreden. De mensen zijn er aardig, de koffie kan mee naar binnen en er zit nogal wat (ook jonge) jeugd. Verbazingwekkend voor een dichtersavond, die door Frank van Pamelen (ja ook hier) en Axel van der Ende wordt verzorgd. Er wordt flinkt gelachen en de mensen worden opgeroepen om in de pauze zelf een gedicht te maken. Daar zitten pareltjes bij!

Collega van der Ende lanceert het door hem bedachte fenomeen ´Het SMS-gedicht´ (maximaal 160 tekens, 3 regels, beginnend met S M S), dus stuur ik er tijdens de voorstelling voor de grap een naar zijn mobieltje:

Stoelen zijn glad in dit zaaltje
Mjam mjam, de boy aan de bar
Stamelend komt hij, of haalt je.

Gaat hij dat voorlezen aan de Beunigers. Niemand begrijpt mijn gedicht natuurlijk, alleen de jongen over wie het gaat, die ook toevallig nog cabaretier wil worden. Pijnlijk, pijnlijk.

Maar onze aftocht is heroiek, we zijn er heus van opgeknapt vandaag. En ons bezoek aan de benzinepomp onderweg is zoals vanouds: koffie met iets lekkers, een potje huilen en een goed gesprek.

reageer


René M. Broeders is oprichter en artistiek leider van Op Sterk Water.