www.zwartekat.nl - Verzamelpunt voor cabaret en stand-up comedy
portret

terug

In de media: Freek de Jonge - 23 sept 2011
"De Jonges immer messcherpe instelling en bijbehorende neiging andersdenkenden snoiehard de les te lezen heeft, zo zegt hij, zijn prestaties op het podium goed gedaan, maar zijn imago bezoedeld. 'Arrogant en zuur. Een betweter, die genoeg aandacht heeft gehad, zo beziet het publiek me nu,' constateert hij droogjes. Jammer, vindt hij, maar hij verwijt het zichzelf niet. 'Je beste eigenschap is nu eenmaal tegelijk je slechte. (..) We die drang naar de top te veel etaleert, wordt een ondraaglijke figuur. Dat is mij soms gebeurd, ja. (..) Ja, ik ben nog steeds de beste. Moeiteloos. Het spijt me dat ik het weer zeg, maar ik kan geen onvolmaaktheid verdragen. Ik ben blijven variëren, waar collega's ooit één soort programma maakten en dat hun leven lang herhaalden.' (..) (Over het verkopen van kaarten voor zijn eigen voorstelling op de Parade:) 'Het heeft me ontzettend veel energie gegeven. Eindelijk weer jonge mensen in de zaal.' (..) Met jeugdig enthousiasme spreekt hij over zijn nieuwjaarsconference Lone Wolf: 'Ik heb weer iets bij de kop! Kan niet wachten om mijn verhaal te vertellen. (..) Niettemin twijfelt hij wel over zijn slotakkoord. (..) 'Ik kan nog zeker tien jaar verder, ben in uitstekende conditie en mijn geheugen is nog scherp. Mijn drift om mensen te laten lachen is ongebroken. Als dat me blijft lukken, is elk podium daarvoor goed genoeg. Of dat nu Carré is, of het dorpshuis om de hoek'."
'Ik ben nog steeds de beste.' door Stefan Raatgever, in: AD, 16 sept 2011

In de media: Freek de Jonge - 17 dec 2008
"2008 was, om in sporttermen te blijven, 'een inkoppertje' gezien de rijkdom (Olympische Spelen, Europees Kampioenschap voetbal) en dramatiek van de evenementen. Dat laatste - de ophef rond de mensenrechten in gastland China en de torenhoge toppen en diepe dalen van Oranje op het EK - dient als kapstok in De Limiet, waarin Freek heerlijk uitpakt en uitdeelt. Fysiek kan hij zich helemaal kwijt in scènes met een voetbal, als hij in de huid kruipt van het prijspaard Salinero of wanneer Erica Verkerk-Terpstra zich na een avondje doorzakken met de NOC*NSF op een Zwitserse Alp ruimhartig als 'de bob' aanbiedt. Het zijn die momenten waarop Freek op zijn best is met zijn clowneske mimiek en motoriek en grappen, waarmee hij als vanouds doordraaft."
-lees het volledige artikel
'Sportieve Freek deelt uit' door Arno Gelder, in: AD, 28 nov 2008

"De Jonge richt zich in De Limiet vooral op de humoristische kanten van topsport. Want hoewel topsport volgens hem een serieuze aangelegenheid is, valt er altijd wel een slapstickachtig element in te ontdekken. 'Laat Gertjan Verbeek eens nagaan of hij nichten in zijn selectie heeft', zegt hij verwijzend naar de tegenvallende prestaties van Feyenoord. Uit een recent verschenen boek blijkt dat homo's beter presteren als ze uit de kast komen. En Verbeek moet volgens De Jonge geen middel onbenut laten om zijn selectie weer op orde te brengen. (..) Het moralisme blijft grotendeels achterwege in de nieuwste voorstelling van De Jonge. Maar zo nu en dan klinkt wel cynisme door bij de cabaretier die zich zich onlangs van zijn grimmigste kant liet zien bij een confrontatie met Peter R. de Vries in de televisietalkshow Pauw & Witteman . In veertig jaar tijd had hij het publiek een rijk palet aan conferences, liedjes, romans en films voorgeschoteld. 'Maar wat bij de mensen blijft hangen is Peter R. de Vries', verzucht De Jonge."
-lees het volledige artikel
'Een pianosmurf en voetbalnichten' door Danielle Pinedo, in: NRC, 26 nov 2008

"Het optreden in Alkmaar is een try-out, letterlijk. Het is de ontwikkeling van een thema. Dat thema is deze keer de sport en het zit hem als gegoten. In het diepst van zijn gedachten is Freek de Jonge een topsporter, begiftigd met een uitzonderlijk talent voor cabaret. (..) Zo raar is het dus niet dat zijn nieuwe voorstelling De Limiet helemaal om sport draait - om de bal, letterlijk. Over de Nederlandse sportmentaliteit gaat het, over dope, over de megalomanie van sport en de platte geldzucht, maar ook over de romantiek. (..) Op het toneel is sport altijd zijn tweede natuur geweest. Dat kwam natuurlijk vooral door Bram Vermeulen, voormalig volleybalinternational en zijn partner in Neerlands Hoop. (..) Vermeulen vertelde eens hoe ze in de eerste set van een wedstrijd tussen Blokkeer en AMVJ maar één opdracht hadden: de net herstelde vinger van tegenstander Jacques de Vink met een smash opnieuw breken. Geschokt waren ze, echtgenote Hella en De Jonge zelf. Maar er moest gewonnen worden ten koste van alles. (..) (Na het verlies op Cameretten in 1968) bedreven ze topsport in de theaters. Collega's waren concurrenten, ze zochten altijd naar hun zwakke kanten. 'We namen het wrede van sport over, het bikkelharde.' (..) De discipline heeft hem nooit verlaten. 'Bram kreeg op een gegeven moment behoefte meer het café in te gaan. Ik heb dat nooit gehad. De talenten die mij gegeven waren, moest ik worshippen. En dat heb ik ongelooflijk consequent gedaan, op een protestants-christelijke manier.' (..) In Alkmaar zie en hoor je Freek de Jonge nog zoeken. Combinaties uitproberen, systeempjes testen, een ver doorgevoerde solo. Je merkt hoe thema's vorm krijgen: doping, de Nederlandse sportmentaliteit."
-lees het volledige artikel
'Eigenlijk is Freek een topsporter met talent voor cabaret' door Bart Jungmann en Bert Wagendorp, in: Volkskrant, 22 nov 2008

"'Ik wilde weer eens een keer héél erg leuk zijn. Gewoon de mensen een dik uur laten lachen. Daar ben ik tamelijk goed in geworden, in veertig jaar, denk ik.' Hij grinnikt. 'Maar dát zullen veel mensen natuurlijk weer heel erg arrogant vinden klinken, hè?' Ja, Freek weet heel goed dat hij weer eens onder vuur ligt, na zijn aanvaring met misdaadjournalist Peter R. de Vries bij Pauw en Witteman. (..) 'Wat moet ik met mensen die elkaar nawauwelen dat ik maar achter de geraniums moet gaan zitten, omdat ze me met een gitaar hebben zien klooien in De Wereld Draait Door en de zelfspot en ironie ze volledig is ontgaan? Ik speel ook gitaar in De Limiet, ik pretendeer er niks mee, maar ik lees dat ik een arrogante kwal ben die denkt dat hij alles maar kan. Wie denkt Freek de Jonge wel niet dat hij is?, hoor ik ook vaak. Daar heb ik nu natuurlijk wel een mooi antwoord op: de winnaar van de VSCD-oeuvreprijs.' (..) 'In het verleden heb ik consequent alle prijzen geweigerd. (behalve de Annie MG Schmidtprijs, de Groenman-taalprijs en de Toon Hermans-prijs, ZK) Voor deze ben ik uitermate dankbaar. Ik sta niet opeens als een heel andere Freek op het toneel, met nog meer zelfvertrouwen.'"
-lees het volledige artikel
'Freek wil weer eens gewoon leuk zijn' door Ruud Buurman, in: BN De Stem, 9 dec 2008

In de media: Freek de Jonge - 4 feb 2008
"In De laatste lach communiceert hij met onder anderen een comateuze Marokkaan, die in een ziekenhuisbed in de coulissen ligt. De Jonge heeft hem aangereden. Hij vertelt hem verhalen over zijn jeugd als domineeszoon, over Holocaustmusea die overal in de wereld uit de grond worden gestampt, over de jonge generatie theatermakers die hem vragen wát ze nog moeten spelen en voor wie. En hij richt zich diverse malen tot Allah, maar de vragen die hij stelt, zijn aan dovemansoren gericht. Aan het einde van de voorstelling legt de oude komiek zich op zijn sterfbed en zijn er geen antwoorden, is er geen clou. Er mág gelachen worden, veel zelfs. Zijn humor is wrang en soms meedogenloos, ook over zichzelf. Er zal echter niemand in zijn publiek zijn die door de grappen de ernst van het stuk uit het oog verliest. En zonder grappen zou De Jonge tandeloos zijn."
'De laatste lach is altijd de beste' door Ruud Buurman, in: Parool, 15 november 2007

"'Ik distantieer me niet van het cabaret, maar cabaret in Nederland is een monocultuur geworden. Waar vroeger een regenwoud stond is nu een sojaplantage ontstaan.' Tijdens het gesprek noemt Freek de Jonge bij herhaling namen van toneelauteurs die hem inspireren: Shakespeare, Samuel Beckett, Harold Pinter en Thomas Bernhard. (..) Wie het theater van Freek de Jonge kent, of een roman als Door de knieën, weet dat Het Hogere een vooraanstaande plaats inneemt. De secularisatie in Nederland heeft het mysterie verdrongen en daarvoor is het probleem in de plaats gekomen, legt hij uit. 'Voetbal kan een mysterie zijn, voetbalanalyse is dat niet. Degene die besluit het onzichtbare uit zijn leven te bannen, draagt altijd een leegte met zich mee, al wordt die opgevuld door rock-n-roll of sociaal-democratische idealen. Het mysterie is immaterieel en het probleem is materieel. Door de secularisatie verloor Nederland zijn identiteit. Het zou beter zijn goed naar de teksten van Shakespeare te luisteren. Die geven inzicht, en dat zorgt voor troost. Ik wil met mijn voorstellingen de toeschouwer troosten, want we zitten allemaal in hetzelfde schuitje. We lijden, we missen geestelijke rijkdom.'"
'Wij lijden. Ik wil de toeschouwer troosten.' door Kester Freriks, in: NRC, 5 november 2007

"De laatste lach ontvouwt zich als een magnifiek weefwerk dat via een rijk arsenaal aan gelijkenissen en talloze terzijdes steeds weer neerkomt op de vraag wat De Jonge het publiek anno nu nog te vertellen zou hebben. Niets doet ons iets meer! stelt hij vast, met alle pathetiek die in hem is. (..) Opnieuw weet De Jonge in deze voorstelling - exclusief in het Compagnietheater in Amsterdam - grote themas op te roepen die hij telkens vanuit verschillende hoeken, via verschillende verhalen, te lijf gaat. Wat dat betreft roept De laatste lach herinneringen op aan de vorm van de eerste grote soloprogrammas (vanaf 1980) waarmee hij het cabaret heeft omgevormd tot een modern theatergenre. (..) als hij de bezoekersjas verruilt voor een showjasje uit een van zijn vorige voorstellingen, is hij ook weer de cabaretier die de lachers moeiteloos op zijn hand krijgt met een spervuur aan gespierde grappen. Als dit de laatste lach zou zijn, is het wel een hele goeie. Eigenlijk maakt het niets uit of hij zich tot ons richt (cabaret) of tot een imaginaire ander (toneel). Het genre doet er niet toe. Dit is Freek de Jonge op zijn best."
'Freek de Jonges Laatste lach is een goeie' door Henk van Gelder, in: NRC, 15 november 2007

"In De Laatste Lach zit een aantal momenten waar flink om valt te lachen. Maar het is een bittere humor, meedogenloos ook, en hard. (..) De Laatste Lach is één grote zoektocht naar de duiding van het lijden en de vervulling van de leegte, nu God en Allah en al die anderen het hebben laten afweten. 'Het mooie van toneel is dat je iegenlijk geen publiek nodig hebt,' zegt De Jonge aan het begin. Maar het zou nog mooier en volkomen terecht zijn wanneer die zaal de komende tijd helemaal vol zit."
'Freek verdient volle zaal met bittere zoektocht' door Hein Janssen, in: De Volkskrant, 15 november 2007

In de media: Freek de Jonge - 19 nov 2007
"De laatste lach is een toneelmonoloog, met hier en daar een cabaretesk element. 'Maar je kunt het geen stijlbreuk noemen. Na dat stuk met Theo Maassen zat dit eraan te komen. Ik wil een beetje weg bij het cabaret, al valt in De laatste lach veel te lachen. Het thema is eigenlijk de geloofsafval, de secularisatie. Ik vind dat we ons te weinig afvragen wat daar maatschappelijk de gevolgen van zijn. Het voordeel is dat taboes zijn doorbroken en dwangmatige angsten zijn afgezworen, maar wat overblijft is geestelijke leegte. Ongenoegen. Ik vind dat de mens verantwoordelijk is voor zijn eigen ongenoegen, maar er wordt gekankerd op de verkeerde mensen en de verkeerde dingen. Men wijst de ander aan of de omstandigheden. Het is een persoonlijk verhaal over mijn eigen geloofsafval.' (..) 'De laatste lach is een dubbelzinnige titel, ja. Maar daar komt nog iets bij. Het laatste oordeel is in de protestantse wereld een enorme doem, maar je kunt het ook als een opluchting opvatten, want daarna komt er geen oordeel meer. Het is het oordeel voorbij. Zo is de laatste lach de humor voorbij. De terreur van de ironie is een beetje aan het voorbijgaan, maar wat komt ervoor in de plaats? Het enige werkelijke engagement van de satirici is grappig te zijn. Wat ik hoop te bereiken: dat de lach lagen heeft en tegelijkertijd pijnlijk is. (..) Er gaat niets boven de joodse galgenhumor, waar verdriet en humor elkaar raken.' (..) 'Ik heb geen hunkering zes weken in Carré te spelen. Het is wonderlijk dat het zo vanzelfsprekend voorbij is gegaan. Ik heb tien jaar lang zes weken in Carré gestaan. Ik heb daar zelf een breuk in aangebracht en die daarna nooit meer hersteld. Mijn zoon doet een marketingopleiding en kijkt met kromme tenen naar het gedoe van zijn vader: hoe ik systematisch de verkeerde dingen zeg op het goede moment en andersom. Ik ben een slechte verkoper.'"
'Freek wil 'een beetje weg bij het cabaret'' door Jos Bloemkolk, in: Het Parool, 3 nov 2007

"In De Laatste Lach speelt De Jonge een oude man, ex-acteur, die zich op zijn kamer tot drie entiteiten richt, zoals hij het noemt. Een comapatiënt, Het Hogere en de zaal. 'Mijn spel heeft drie verschillende sferen: de comapatiënt spreek ik vol paniek toe, want ik ben degene die als automobilist de man heeft aangereden. Tot Het Hogere, met een hoofdletter, neem ik een biddende stijl aan en voor het publiek reserveer ik de techniek en vaardigheden van een conferencier. Ook komt een filmacteur aan de orde die op de set zelfmoord moest plegen. Zonder zich af te schminken gaat hij naar het hotel en vraagt de sleutels. De receptioniste legt die in zijn hand. Ze ziet niets van de rode bloedstriemen over de polsen. Hij gaat naar een winkel. Ook geen reactie. Wanhopig vraagt de man zich af wat de mensen dan wél opmerken. (..) De secularisatie in Nederland heeft het mysterie verdrongen en daarvoor is het probleem in de plaats gekomen, legt hij uit. Voetbal kan een mysterie zijn, voetbalanalyse is dat niet. Degene die besluit het onzichtbare uit zijn leven te bannen, draagt altijd een leegte met zich mee, al wordt die opgevuld door rock-n-roll of sociaal-democratische idealen. (..) Ik wil met mijn voorstellingen de toeschouwer troosten, want we zitten allemaal in hetzelfde schuitje. We lijden, we missen geestelijke rijkdom. (..) Ik volg mijn intuïtie, ik zie een voorstelling voor me. Ik hunker ook naar aandacht en applaus. Hoewel ik Beckett bewonder, zal ik nooit zijn eenzame weg gaan. Aandacht maakt me gelukkig, en het is ook gevaarlijk. Daartussenin beweegt zich mijn personage, die oude acteur op zijn kamer.'"
'Freek wil 'een beetje weg bij het cabaret'' door Kester Freriks, in: Trouw, 5 nov 2007

"De Laatste lach, die hij exclusief in het Amsterdamse Compagnietheater speelt, is solo-toneel in de beste zin van het woord. (..) De Jonge eerbiedigt de wetten van het klassieke genre, maar mengt die met zijn handelsmerk van de cabaretske conference vol schijnbaar losse improvisaties. (..) Van onverteerbaar moralisme is echter geen sprake. De humor prevaleert dikwijls: bitter, wrang en onbarmhartig zoals in de beste tijden met Neerlands Hoop. Zeker, het leven is lijden, een wanhopige zoektocht 'naar een clou'. Die bezit Freek k niet, maar zijn rusteloze expeditie van de dolende sterveling op zoek naar antwoorden is het waard gezien en gehoord te worden."
-lees het volledige artikel
'Dolende Freek zoekt antwoorden' door Arno Gelder, in: AD, 11 nov 2007

In de media: Freek de Jonge - 21 okt 2004
Tijd voor een storm in een halfvol glas water.
Deze week vroeg Vrij Nederland aan de hoofd-redacteur van de VPRO-gids waarom hij een weinig positieve column over Freek de Jonge van de hand van Arnon Grunberg had geweigerd. De column verscheen vervolgens alsnog in het Belgische blad Humo.
Hans van Dalfsen: "Nee,ik heb er met Freek niet over gesproken, ik heb zelf de beslissing genomen. We hadden net een interview met hem gehad en hij begon aan zijn nieuwe tournee. Het zou naar voor Freek zijn deze column in de VPRO Gids te lezen." Vrij Nederland: "Is het niet erg braaf om De Jonge zo opzichtig in bescherming te nemen?" Van Dalfsen: "Je weet dat er gezeik van komt als je op zo'n moment een dergelijke column plaatst. En wat is er trouwens tegen braaf zijn op zijn tijd?"

Youp van 't Hek maakte zich er vrolijk over in zijn wekelijkse column in het NRC:
"Het leuke is dat als de column gewoon in het gidsje was afgedrukt er geen haan naar had gekraaid. Dan was het buiten de grachtengordel niemand opgevallen. Nu krijgt het veel meer aandacht. Veel lezers willen nu weten wat hij precies over mijn jarige collega geschreven heeft. En inderdaad: het cursiefje gonst over het internet."
Nog niet, maar nu wel. Dankzij C. kregen we de column alsnog in de mailbox.

Enkele citaten uit de column:
"Wat er met u aan de hand is noemen wij: het vadersyndroom. Hoewel het onder moeders ook voorkomt. Dat syndroom gaat als volgt: vader is halfblind, vader stinkt en kwijlt, vader is handtastelijk, vader maakt grappen die niet leuk zijn, vader doet dingen die niet kan, misschien nooit heeft gekund, maar we zeggen dat niet aan vader, want hij was vroeger zo lief voor de kinderen. In dit syndroom vervult u de rol van vader, en hoofdredacteuren, interviewers, kijkers, familieleden, theaterprogrammeurs en cabaretliefhebbers nemen de rol in van kinderen. Waarschijnlijk ben ik de laatste die u nog serieus neemt. Dat valt mij niet moeilijk, ik heb nooit veel om uw werk gegeven, maar ik heb wel gezien dat u een harde werker bent en dat is ook wat waard."

Grunberg citeert vervolgens uit een interview met De Jonge.
"'De prachtigste gebieden in de wereld zijn stukgemaakt door toeristen, voetbal wordt stukgemaakt door supporters, de Rolling Stones door hun fans.' We weten dat u een geheime filosoof bent. De komiek die niet meer grappig is neemt zijn toevlucht tot diepzinnigheid, maar zelfs de schijn van die diepzinnigheid gaat u slecht af. Men leest en vraagt zich af, door wie is Freek kapotgemaakt? Zijn vrouw, zijn kind, zijn werkster?"

"Een laatste citaat, en dan laat ik u voor altijd alleen. Ik vrees dat aan u toch weinig eer te behalen valt, ik wil het toch geprobeerd hebben. Een geneeskundige mag nooit te snel opgeven. 'Cruijff was daar ook altijd perfect in. Die zorgde dat er altijd wel eens stemming was van: die geldwolf, die lul. Speelde hij dan een briljante wedstrijd, dan waren de monden weer gesnoerd.' Het komt wellicht hard aan. Maar laat iemand eens recht in uw gezicht zeggen: u bent Cruijff niet. U bent ook Mick Jagger niet. U staat tegenwoordig een treedje lager dan volkskomiek Youp van 't Hek. U bent omringt door een parasitaire hofhouding die de illusie van de grote Freek voor u in stand houdt. Mag ik u de film 'Sunset Boulevard' aanraden? U zult zichzelf herkennen en schrikken. Freek, ben je klaar voor je close-up?"

In de media: Freek de Jonge - 21 dec 2003
Lovende én kritische woorden over Freek de Jonges nieuwste voorstelling 'De Kneep'.

"Zelden zong Freek z gevoelig en gedreven in nummers als Houden van (op de melodie van Sinatra's It was a very good year) en Mannenwereld, een doorleefde interpretatie van James Browns This is a man's world, waarin hij het menselijke drama van Bertje bezingt, bij wie in de nabijheid van meisjes 'zijn vingers in plaats van zijn mannelijkheid verstijfden'. (..) Ook nu weer knoopt de meester van de associatie alle schijnbaar losse eindjes op virtuoze wijze aan elkaar. Zijn energieke rusteloosheid en tergende terloopsheid leiden tot een aantal prachtige momenten: van de gebroeders De Jonge op de gymnastiekvereniging en een vaderlands koningsdrama tot een absurd verhaal over een spinnenfamilie die in een stofzuigerzak verzeild is geraakt en een mooie interpretatie van Vader gaat op stap, een ode aan 'mijn grote idool' Toon Hermans. (..) bovenal valt er in De Kneep onbedaarlijk veel te lachen. Freek de Jonge verenigt de domme August en de gevoelige Pierrot op weergaloze wijze in één persoon. De theatrale spanning tussen die twee uitersten levert een gedenkwaardig programma op."
'Freek schittert in De Kneep' door Arno Gelder, in: Algemeen Dagblad, 11 december 2003

"Het is niet eenvoudig bij De Jonge. Zijn taalvirtuositeit en zijn overgangen, het gemakkelijk stappen van het ene in het andere verhaal; dat doet hij fantastisch. Maar toch. De 'core business' van het vak van de cabaretier is toch op de eerste plaats leuk te zijn; je moet kunnen lachen. (..) De Jonge start flitsend en actueel. Daarna zakt het in met een flauwe oubollige manier van vertellen (..) en blijkt het jasje helemaal te nauw bemeten als de ster aan het zingen slaat. (..) Hij moet het gewoon hebben van de inhoud. En die is gewoon te mager, welke dikke lagen de cabaretier er ook overheen gooit. (..) Gelukkig komt na de pauze de virtuele grappenmaker weer naar boven drijven. (..) Maar ook in de tweede helft van de voorstelling vliegt de cabaretier regelmatig uit de bocht. (..) De Jonge lijkt op het podium te veel ingenomen met zichzelf."
'Freek de Jonge over Freek de Jonge' door Lidwien Feld, in: Friesch Dagblad, 8 december 2003
met dank aan: Bumme