www.zwartekat.nl - Verzamelpunt voor cabaret en stand-up comedy
nieuws  voorpagina | archief | volg ons via twitter.com/zwartekat Instagram Spotify Twitter Facebook Youtube
Nieuws

Alleen op een eiland met Godfried Bomans en Jan Wolkers

bomans-wolkers

In juli 1971 verblijven Godfried Bomans en Jan Wolkers ieder een week in afzondering op het Waddeneiland Rottumerplaat. Vandaag is het precies 45 jaar geleden dat Bomans voet op het eiland zette. Hij zou er tot 17 juli blijven en Wolkers van 17 tot en met 24 juli.

Vriend Michel van der Plas zei over Bomans deelname aan het programma: “Hij is eigenlijk al doodmoe van alle eerdere reizen en trekken. En optreden en schrijven. En nu dit. De volstrekte eenzaamheid. Bomans die nooit, van zijn vroege jeugd af, buiten goede verstaanders heeft gekund, die nooit buiten publiek heeft gekund, wordt op een eiland nog eens teruggedrongen op het eiland van zijn eigen ik. Niet dat er diepe gedachten bij hem opkwamen, niets daarvan. Maar hij gaat aantekeningen houden over het naakte bestaan dat hij lijdt. Hij moet overleven. Hij moet zichzelf redden.”

Bomans en Wolkers zijn voor het verblijf uitgenodigd door de VARA. Elke dag zal er op gezette tijden via mobilofoon contact zijn met de wal waarbij presentator Willem Ruis zou vragen naar hun belevingen. Voor zijn contacten met de wal loopt Bomans naar de zogenaamde ‘Studio 100’, een houten hok in twee delen, waarbij het andere deel dienst doet als toilet. Door de stevige wind wordt Bomans ook op het hart gedrukt om de knip op de deur te doen na vertrek.

De gesprekken op de radio duren tien minuten, maar om de uitzendingen heen zijn er gesprekken met Ruis. Zo valt te horen dat Bomans met Ruis een aantal vragen wil afspreken om zodoende een vooraf bedacht gesprek te kunnen voeren. Nadien is hij ontstemd als Ruis één van de vragen heeft vergeten. Ook blijkt Bomans in het echt toch een stuk ongelukkiger te zijn dan hij zich tijdens de uitgezonden gesprekken voordoet. Naar eigen zeggen om zijn vrouw en dochter niet ongerust te maken. Al deze gesprekken worden later uitgebracht en zijn hier te beluisteren:
Godfried Bomans en Jan Wolkers op Rottumerplaat (1971) Alleen op een eiland – Dagboek van een eilandbewoner

bomans-rottumerplaat-studio100-1

bomans-rottumerplaat-studio100-2

Aan de vooravond van zijn vertrek liet Bomans weten dat hij ‘de ervaring van een absolute eenzaamheid wilde leren kennen.” In werkelijkheid heeft Bomans het niet makkelijk tijdens zijn verblijf op het eiland. Zo lijdt hij aan griepachtige verschijnselen en eet hij weinig. Bovendien slaapt hij slecht door het aanhoudende lawaai van de meeuwen, het hele eiland blijkt een kolonie en het gekrijs wordt slechts gedempt met door de militairen gedropte oordopjes. Ook waait het hard, wat leidt tot angstige momenten.

Ondertussen probeert Bomans zich in de uitzendingen toch groot te houden: “Ik heb moeite met de nacht, door de enorme wind. En dan voel ik me echt wel eenzaam omdat ik moeilijk inslaap. Ik doe er ongeveer drie uur over. Dat is toch wel veel en echt een kwelling hoor. (..) Ik heb het volbracht en – ik wil het nog even zeggen – nooit willen missen. Ja ik ben de enige Nederlander die binnen het eigen koninkrijk op een onbewoond eiland heeft gezeten, zeven dagen lang. En dat is toch een voorrecht.”

bomans-rottumerplaat1

Een andere angst is dat belangstellenden naar Rottumerplaat zouden komen. Dat blijkt niet ongegrond, want op de eerste dag komen al enkele mensen over het wad gelopen. In de uitzending roept Ruis daarom vooral op om dat niet te doen, omdat dit tot gevaar voor eigen leven zou kunnen leiden. Onvermeld blijft een andere reden tot angst. Bomans heeft dreigbrieven gekregen van De Rode Jeugd, een communistische beweging die zich later zou profileren met het plegen van aanslagen. Bomans had zich eerder beklaagd over een pamflet waarin zij opriepen om de ruiten in te gooien van Amerikaanse instellingen. Daarop kreeg de familie Bomans politiebescherming. Eenmaal op Rottumerplaat realiseert Bomans zich zijn kwetsbaarheid.

Op de vijfde dag komt de eenzaamheid van Bomans volledig naar buiten. Hij omschrijft zichzelf als sociaal dier en geen natuurmens. Op dat moment zegt Ruis dat hij het gevoel heeft dat Bomans de schijn ophoudt en Bomans geeft het omwonden toe. De eenzaamheid speelt hem parten. En de aanhoudend harde wind noemt hij ‘uitputtend’. Het zal niet hebben geholpen dat op dat moment storm wordt verwacht.

bomans-rottumerplaat2

Tijdens een contact op de zesde dag komt Bomans met een nog ingewikkelder opzet voor het radiopraatje. Het blijkt dat hij vraag en antwoord compleet heeft uitgeschreven en op de achtergrond hoor je Ruis zachtjes vloeken, totdat hij zegt “dat doe ik niet!” Dit hoort Bomans weer niet vanwege het eenrichtingsverkeer van de mobilofoon. En Ruis probeert diplomatiek Bomans ertoe te bewegen om nog enige spontaniteit in het gesprek te houden. Uiteindelijk grijpt de regisseur in.

Op 17 juli wordt Bomans uit zijn lijden bevrijd en brengt de boot hem weer naar het vaste land. In zijn plaats komt Jan Wolkers die juist zal genieten van zijn verblijf op Rottumerplaat.

Op het eiland maakt aantekeningen over zijn verblijf. Zijn ‘Dagboek van Rottumerplaat: relaas van een angstige ervaring’ verschijnt postuum. Vijf maanden na zijn verblijf op Rottumerplaat overlijdt Bomans op 22 december 1971 aan een hartaanval.

foto: Rijkswaterstaat

Categorie: Divers | Meer over: , ,
Richard van Bilsen. Eindbaas Zwartekat.nl.