nieuws  voorpagina | archief | volg ons via twitter.com/zwartekat Instagram Spotify Twitter Facebook Youtube
Nieuws

KRO-NCRV brengt serie over cabaret in Kamp Westerbork

KRO-NCRV maakt een vierdelige serie over het cabaret in kamp Westerbork tijdens de Tweede Wereldoorlog. De regie is in handen van Theu Boermans, die eerder voor tv ‘De Partizanen’ maakte. De serie zal in 2019 worden uitgezonden.

De serie komt tot stand in samenwerking met Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Directeur Dirk Mulder: “Het is goed dat dit aspect van het kampleven op deze manier aandacht krijgt. Het laat zien hoe bizar het leven in het kamp was, de deportaties en de galgenhumor. Het leven was vol contrasten en valse hoop. (..) Daarnaast was het niveau van het cabaret in Westerbork erg hoog. De Duitse artiesten die eraan meededen behoorden op dat moment tot de wereldtop.”

Het kamp, oorspronkelijk een vluchtelingenkamp voor Duitse joden, werd in 1942 een voorportaal voor deportaties naar vernietigingskampen als Auschwitz, Sobibor en Bergen-Belsen. Uiteindelijk werden ruim 100.000 gevangenen per trein gedeporteerd. In het kamp zelf werden de gevangenen relatief goed behandeld, maar men ging gebukt onder constante dreiging van deportatie.

Om het moreel hoog te houden werd er een wekelijkse revue georganiseerd en gespeeld door ‘Gruppe Bühne Lager Westerbork’ onder leiding van gevangen artiesten Max Ehrlich, Erich Ziegler en Willy Rosen. Het toneel was in elkaar gespijkerd uit het nog bruikbare hout van de uitgebrande synagoge van Assen. De eerste voorstelling ‘Humor und Melodie’ ging op 4 september 1943 in premiere en beschikte over talenten als Jetty Cantor, komiek Franz Engel, zangduo Johnny en Jones, dansmeester Otto Aurich, rijmkunstenaar M.C. Josef Baar en actrice Camilla Spira. Het was een doorslaand succes. Daarop volgden nog vijf voorstelllingen waaronder ‘Bravo! Da Capo!’ (oktober 1943), ‘Bunter Abend’ (april 1944) en ‘Total Verrückt’ (juni 1944).

Commandant Albert Kemmeker was zeer enthousiast over het cabaret en verleende medewerkers privileges, waaronder vrijstelling van transport. Buiten de bühne leverde dat veel afgunst op bij andere gevangenen. Maar ook de artiesten werden overdag te werk gesteld. Louis de Wijze werkte mee aan diverse voorstellingen en zei daarover in 2001 tegen NRC: “Hoe kun je het doen? Hoe kon je er plezier in hebben om een revue op te voeren, terwijl het transport net was vertrokken, hoorde ik dan. Maar als je een baantje had, hoefde je voorlopig niet weg. Het gaf je veiligheid.”

Kemmeker liet ook deze filmbeelden maken:

“De shows die Ehrlich en de zijnen op de planken zetten, waren gemaakt volgens een formule die zijn waarde bewezen had: een combinatie van elementen van revue en cabaret – liedjes en sketches. Het maken van een show was simpel, zei Rosen. Alles wat je nodig had waren twee komieken, een dikke en een dunne; ongeveer twee kilo ‘sex-appeal’, een paar goede melodietjes; een paar oude moppen en veel nieuwe; drie of vier decors; een paar rode, groene en witte lampen en presto!, klaar was de revue. Het moest er allemaal uitzien alsof het niet ingestudeerd was, en daarvoor was goed instuderen een eerste vereiste. En geen politiek. Het geheel was afgestemd op het culturele niveau van het publiek. De parodieën draaiden om de slanke lijn, kleding en de strijd tussen man en vrouw. De dansnummers waren lichtelijk gewaagd. (..). De revues werden bijna geheel in het Duits opgevoerd, en het sentiment, de Schmaltz, de nostalgische romantiek dropen ervan af.” (Boas, 1988)

Op 2 september 1944 werd de evacuatie van het kamp aangekondigd. Daarop volgden transporten Auschwitz (3 september 1944), Theresienstadt (4 september 1944) en Bergen-Belsen (13 september 1944). Ook de artiesten werden bijna allemaal op transport gezet. 500 gevangenen bleven achter, waar later nog 387 gevangenen bij zouden komen voor het kamp werd bevrijd.

Voor meer achtergrond-informatie verwijzen we graag naar de volgende uitstekende boeken.
Lachen in het donker: amusement in kamp Westerbork (1996). Hier te bestellen:
www.kampwesterbork.nl

Voor een breder beeld van Kamp Westerbork:
Boulevard des Misères: het verhaal van doorgangskamp Westerbork (1988) van Jacob Boas. Hier te bestellen:
www.bol.com

Categorie: Op tv | Meer over: , , , , , , , , , , , ,
Richard van Bilsen. Eindbaas Zwartekat.nl.
Mastodon