www.zwartekat.nl - Verzamelpunt voor cabaret en stand-up comedy
nieuws  voorpagina | archief | volg ons via twitter.com/zwartekat Instagram Spotify Twitter Facebook Youtube
Nieuws

Honderdste geboortedag Wim Ibo

Vandaag is de 100e geboortedag van Wim Ibo (1918-2000). Ibo was cabaretier, cabarethistoricus, producent, presentator, regisseur, promotor. Ook was hij betrokken bij het ontstaan van de oudejaarsconference en de oprichting van de Akademie voor Kleinkunst. Met name zijn werk als cabarethistoricus dient als voorbeeld voor Zwartekat.

Voor ons aanleiding voor een terugblik op zijn leven en werk met veel audiovisueel materiaal.

Johan Willem Ibo werd geboren op 10 april 1918 in Arnhem. Hij overleed op 18 mei 2000 in Amsterdam. Al vroeg stond voor de kleine Ibo vast dat hij artiest wilde worden. Na ‘experimentele theatervoorstellingen’ met zijn broertje en zusje waarmee zij optreden bij bruiloften en partijen, richtte hij met schoolvrienden een cabaretgezelschap op: The Merry Young Five.

Ooit solliciteerde hij bij het ABC-cabaret van Wim Kan, maar die adviseerde hem om eerst maar eens zijn studie af te maken. Na zeven jaar HBS en OHS en een baantje bij de PTT deed hij auditie bij het cabaret van Fien de la Mar en Martie Verdenius. Ibo was in zijn puberjaren idolaat van De la Mar en zette een imitatie van haar neer. Hij werd aangenomen. Tijdens de oorlog speelde hij verder in ‘Cabaret de Koplamp’ en ‘De Jonge Nederlanders’.


Ibo, derde van links

Ibo realiseerde zich dat zijn talenten uiteindelijk meer achter de schermen lagen, als een enthousiasmerende persoonlijkheid die beter was in het produceren. Daarbij deed hij tijdens zijn studiereizen naar Amerika veel ideeen op latere programma’s als ‘Cabaret de Camera Obscura’, ‘Familie Doorsnee’, ‘Pension Hommeles’ en ‘Artiestencafé’.

Zijn programma’s ‘Triangel’ en ‘Namen die je nooit vergeet’ stonden in het teken van het cabaret. ‘Namen die je nooit vergeet’ ging over de stamvaders van het Nederlands cabaret.

Voor phonogram produceerde hij 22 jaar lang cabaretplaten. Veel theaterprogramma’s zijn op die manier bewaard gebleven. Zo werd ook oud repertoire van bijvoorbeeld Jacobs en Pissuise opnieuw opgenomen door de nieuwe generatie cabaretiers.

Tijdens één van zijn studiereizen maakte hij in 1947 in Amerika kennis met het fenomeen soaps. Daar werd op de radio dagelijks een door een team geschreven soap uitgezonden. Pogingen om in Nederland zo’n serie te starten stuitte op onwil van de VARA. In 1952 keerde Ibo terug naar Amerika waar de soap nog steeds liep. Terug in Nederland bleef Ibo doorzeuren tot hij zijn zin kreeg. Om het schrijversteam samen te stellen toog hij allereerst naar Annie M.G. Schmidt. “Ach Wim, mag ik het niet alleen doen?” vroeg zij. Ruim honderd afleveringen zou zij schrijven van Neerlands eerste soap, ‘De familie Doorsnee’, die bestond van 1952 tot 1958. Ibo was producent van Doorsnee en zou later ook Schmidts ‘Pension Hommeles’ voor de televisie produceren.

In 1954 haalde hij Wim Kan over om een radio-versie te maken van zijn theaterprogramma. Het bleek het begin van een nieuwe traditie: de oudejaarsconference.

In 1960 ontstaat er een conflict rondom het lied ‘Milord’ van Edith Piaf over een hoertje dat meer dan haar lichaam gaf aan een ontgoochelde, eenzame man. In een Nederlandse vertaling was het een enorm succes voor Corry Brokken, maar voor een 5 mei-uitzending kwam de tekst niet door de censurerende tekstcontrole. Ibo verklaarde zich solidair met producent Karel Prior uit frustratie over eerdere censuur bij de Familie Doorsnee (het woord “kontje” kon echt niet). Hij werd woordvoerder van de artiesten die zich verzette tegen deze censuur. Gevolg was een boycot van Ibo door de omroepen en de intrekking van een toegezegde reisbeurs.

Naar aanleiding van zijn tv-programma’s kreeg Ibo vele vragen over het Nederlands cabaret waarop hij het antwoord niet wist. Begin jaren zestig vatte Ibo het plan op om de geschiedenis van het cabaret te gaan beschrijven. Als uitgangspunt hanteerde hij 19 augustus 1895 als de geboortedatum van het cabaret en de volgende definitie van ‘cabaret’: “Professionele literair-muzikale theaterkleinkunst in een intieme omgeving voor een intelligent publiek”. Over zo’n definitie valt te twisten en dat gebeurde/gebeurt dan ook veelvuldig. Na veel research wordt in 1970 het eerste exemplaar van ‘En nu de moraal van dit lied’ met bijbehorende LP gepresenteerd aan burgemeester Samkalden van Amsterdam.

Bij vijfenzeventigste verjaardag werd Ibo in de bloemen gezet door Tineke de Nooy. Met bijdragen van Albert Mol en Annie M.G. Schmidt. Ook brengt Ibo zelf het Kermislied.

Ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag bracht het Amsterdams Kleinkunst Festival een hommage aan hem. Gepresenteerd door Fred Florusse en Rients Gratama werd hieraan meegewerkt door Donald Jones, Erik van Muiswinkel, Diederik van Vleuten, Tetske van Ossewaarde, Maeve van der Steen, Ramses Shaffy, Jetty Paerl, Paul van Vliet, Willem Nijholt, Don Quishocking, Karin Bloemen, Albert Verlinde (jawel), Jasperina de Jong, Henk van Ulsen, Thomas Acda, Paul de Munnik, Gerard Cox en Ernst Daniël Smid.

Ibo was betrokken bij de oprichting van de Akademie voor de Kleinkunst in Amsterdam, waar hij ook doceerde. Jaren na zijn afscheid was hij er nog regelmatig te vinden. En verschillende jeugdige cabaretiers mochten zich verheugen op zijn aldanniet gevraagde advies.

Op 26 augustus 1998 mocht ik zelf bij Wim Ibo op bezoek. Toen was ik bijna twee jaar bezig met de website die later Zwartekat zou gaan heten. Ibo was geen verzamelaar, maar met de herinneringen aan zijn vak was het huis een levend museum. De handtekeningen van al die beroemdheden in de gang, de bank van Annie M.G. Schmidt onder het portret van Fien de la Mar, het portret van Wim Kan met Corry Vonk in de coulissen en de luit die Jean-Louis Pisuisse brak toen hij de minnaar van zijn vrouw in het publiek zag zitten. Later die avond zou deze minnaar hen allen ombrengen met pistoolschoten. Ik mocht toen ook de verbogen ring zien van De la Mar die ze droeg bij haar wanhoopssprong uit het raam. Van wie de schrijftafel is geweest, ben ik helaas vergeten. Ik meen Fie Carelsen. Anderen hebben hun bezoek aan Ibo wel gefilmd en zo krijg je een indruk van zijn huis.

Onder de indruk van dit alles weet ik niet precies meer wat ik hem allemaal heb gevraagd. Er zijn geen opnames, geen foto’s. Wel heeft hij voor mij zijn cabaretbijbel gesigneerd.

Categorie: Divers | Meer over:
Richard van Bilsen. Eindbaas Zwartekat.nl.