portret

Jack Spijkerman

Laatste nieuws
-al het nieuws over Jack Spijkerman

Bio.txt
Jacob Dirk 'Jack' Spijkerman (IJmuiden, 1948) groeit op in een gereformeerd gezin. Als jong kind speelt hij al in het schoolcabaret en in de jaren zestig was hij bassist bij de IJmuidense beatband 'The Lations'. Hij volgt de Pedagogische academie in Haarlem en werd zo bevoegd docent handenarbeid, kunstgeschiedenis en godsdienst. Tussen 1970 en 1983 is hij leraar op een basisschool en leraar Nederlands en handenarbeid op een MAVO.

Spijkerman is actief bij de Vredesbeweging, demonstreert bij de kerncentrale in Dodewaard en is tegen de aanleg van een snelweg door Amelisweerd.
Vanaf 1981 combineert hij het onderwijs met de cabaretgroep 'Dubbel en Dwars'. De groep bestaat verder uit bassist Arie van der Wulp en toetsenist Gert Hoeksema, twee vrienden van Spijkerman uit IJmuiden.

Bekend is het verhaal dat hij in 1981 de organisatie van de grote Vredesdemonstratie belde met de boodschap: "Ik ben Jack Spijkerman van cabaret Dubbel & Dwars. Ik hoorde dat u mij zocht?" En zo bluft het onbekende cabaretgroepje zich naar een optreden voor een menigte van 200.000 man. Harry Kies was erbij en zei hen mee te doen aan het Leids Cabaret Festival. Hoewel de jury dat jaar besluit om geen juryprijs uit te reiken, winnen ze de publieksprijs. Vervolgens vragen ze Kies als manager, de start van wat het grootste cabaretimpresariaat van Nederland zou worden.
Toetsenist Hoeksema verlaat de groep in 1982. Hij heeft geen zin in een full-time artiestenbestaan. Joop van Dijk neemt zijn plaats in.

Dubbel en Dwars maakt maatschappijkritisch cabaret. De naam -een verwijzing naar een show van Neerlands Hoop- stond voor dubbel van het lachen, dwars tegen alles in. De eerste voorstellingen zijn actievoorstellingen gebracht met grappen. Onderwerpen waren kernraketten, kernenergie, gifbellen, kerkelijke hypocrisie en discriminatie. De groep heeft de tijd mee en kranten schrijven enthousiast over de terugkeer van het geëngageerde, politieke cabaret.
De doorbraak in het theater komt met het programma 'De Vogelaar' waar tekstschrijver Spijkerman meer de nuance zoekt van het persoonlijke engagement. Na een afwezigheid van twee jaar keert Dubbel en Dwars begin jaren negentig terug naar het theater met succesvolle voorstellingen als 'Er staat een gek om de hoek' en 'Afslag Dokkum'. Dan geeft Joop van Dijk aan dat hij zich meer wil toeleggen op zijn muziekcarriére. Groepjesmens Spijkerman vindt dat zonder Van Dijk er geen Dubbel en Dwars meer is en de groep wordt opgeheven in 1993.

Ondertussen heeft Spijkerman zijn werkterrein uitgebreid met radio en televisie. Iemand van de VARA heeft Dubbel & Dwars gezien bij de Vredesdemonstratie op het Museumplein en vraagt hem voor een column in het programma 'Heuvellaan 33'. Na de presentatie van radioprogramma's als 'Werklicht' en 'Getallenrijk' krijgt hij zijn eigen programma op Radio 3. 'De Steen- en Beenshow', waarvan de eerste aflevering op 3 december 1985 wordt uitgezonden groeit uit tot één van de best besluiterde programma's op deze zender. Spijkerman valt op door zijn telefoongesprekken waar hij mensen verleidt met allerlei onzinwoorden als 'kluunwapsen', een 'klauwtrekker' of de aqua-spons. Doordat ze niet willen toegeven dat ze niet weten waar hij het over heeft ontstaan er de meest bizarre gesprekken. Het leverde echter ook boze brieven op. In een interview met Het Parool vertelde Spijkerman eens dat hij brieven kreeg met glas en kogels erin.
Een deel van die gesprekken verschijnt in boekvorm met cassette en later ook op CD. Het worden stuk voor stuk verkoopsuccessen. Spijkerman krijgt een tweede radioprogramma: op 1 oktober 1988 presenteert hij voor het eerst 'Spijkers met koppen' op Radio 2.

In 1986 maakt hij dan ook voor het eerst televisie met de 'Nachtshow,' satirische acts afgewisseld met erotische optredens. Deze samenwerking met Adelheid Roosen, Titus Tiel Groenestege en Bavo Galama wordt doorgezet met het evenmin succesvolle satirische programma 'Ravotta Bizarra'.

In 1989 speelt hij een rolletje in de verfilming van Yvonne Keuls 'Jan Rap en zijn maat'. Hij speelt de hulpverlener Koen. Leuk weetje: Je kunt lezen hoe hij in een tafel de naam van zijn vroegere band 'The Lations' krast.

In 1990 presenteert hij nog Cabarestafette op tv, maar zijn echte terugkeer naar het scherm kwam in 1993 met Spijkertijd op de late avond. Daarin was Spijkerman in de ban vna de hokjesgeest: een grondig onderzoek dat alle vooroordelen bevestigde. Hij speurde alle prototypes in de samenleving na, waarvan de ultieme werd bekroond. Het programma was niet altijd even subtiel, getuige de zoektocht naar de seksbom van Nederland.

In 1995 stapt hij over naar het meer toegankelijke Spijkers. Spijkers is een mix van gesprekken, satire, muziek en opgenomen reportages. In dat programma doet ook de 'Vergulde nachtspiegel' zijn intrede. Aan de hand van met op televisie vastgelegd schandelijk gedrag maken mensen kans op deze schandeprijs, zoals de dominee Ype Schaaf die een nieuwsgierig jongentje dat zich in beeld opstelde een klap in het gezicht gaf. Het cabaret bestond toentertijd uit Erik van Muiswinkel, Rob Kamphues en Diederik van Vleuten.

In 1997 verhuist 'Spijkers' naar prime-time op de vroege zaterdagavond, nu onder de titel 'Kopspijkers'. Deze promotie kwam door de verhuizing van Paul de Leeuw naar de late zaterdagavond met 'Laat de Leeuw'. 'Kopspijkers' bevatte een paar nieuwe elementen, zoals het wekelijkse praatje met Dominee Gremdaat (Paul Haenen). Kopspijkers ontwikkelt zich tot één van de best bekeken VARA-programma's.

Spijkerman stopt in het najaar van 1999 met de Steen & Been-show. Hij voelt zich niet langer thuis op Radio 3. Dolf Jansen vervangt hem, zoals Jansen dat later ook met regelmaat zou doen voor Spijkers met koppen wanneer Spijkerman aan het werk is voor zijn televisieprogramma.

In 2001 presenteert hij bij de VARA het kennisquiz 'Kunstkoppen'. Kandidaten die niet alleen thuis moeten zijn in de schilder- of de beeldhouwkunst, maar ook (bijna) alles weten over klassieke muziek, ballet, literatuur, fotografie, toneel, film, design of architectuur, binden met elkaar de strijd aan in de nieuwe VARA-kennisquiz 'Kunstkoppen'. Het programma keert niet terug op de buis.

In 2001 besluit het cabaretteam, dan bestaand uit Viggo Waas, Peter Heerschop en Lebbis, een actie te starten naar aanleiding van een hit-single van Starmaker: ze brengen een eigen single uit. Daarmee willen ze aantonen dat elk baggernummer met goede promotie een hit kan worden. Het lukt: in één uur tijd worden 15.000 exemplaren verkocht en het nummer komt vanuit het niets op nummer 1. De single haalt platina. De opbrengst gaat naar Unicef en in de uitzending overhandigt het team een checque aan Unicef-ambassadeur Paul van Vliet.

Als het cabaretpanel aangeeft te stoppen, blijken andere cabaretiers te aarzelen om de plaats in te nemen van de zo succesvolle Waas, Heerschop en Lebbis. Owen Schumacher, dan al lang achter de schermen werkzaam bij Kopspijkers, komt op het lumineuze idee van de imitaties. Twee seizoenen lang keren de tijden van Van Kooten en De Bie weer terug met Schumacher en meester-imitator Paul Groot als voortrekkers. In de zomer van 2003 wordt bekend dat Groot en Schumacher aan het einde van het jaar stoppen met Kopspijkers. Spijkerman zinspeelt nog even op het einde van Kopspijkers, maar er wordt besloten om vanaf maart 2004 nog (minstens) één seizoen Kopspijkers te maken.

De Kopspijkers-formule wordt verkocht aan Duitsland en België, met wisselend succes. De Duitse versie wordt na enkele afleveringen al van het scherm gehaald.

In april 2005 kondigt Spijkerman aan te willen overstappen naar Tien (toen nog bekend als Talpa), de nieuwe commerciële zender van John de Mol. Dit tot grote verrassing van de VARA, veel kijkers én Spijkermans medewerkers. Het nieuws haalt zelfs het NOS Journaal. Veel kijkers vinden het maar niks dat 'de linkse, rooie Spijkerman' nu kiest voor 'het grote geld'. Spijkerman noemt zelf een zekere toekomst (een acht jaar durend contract) en de mogelijkheid om eigen programma's te produceren als belangrijkste motivatie. Naast een satirisch programma op de zaterdagavond, krijgt hij op Tien een voetbalprogramma op zondag. Daarnaast maakt hij zich zorgen om de toekomstvan het amusement bij de publieke omroep. Maar dat laatste wordt als drogredenering gezien.
De VARA weigert Spijkerman uit zijn nog twee jaar durend contract te laten. Er volgt een zakelijk conflict, waarbij de VARA besluit om de resterende afleveringen van Kopspijkers in april en mei 2005 te schrappen. Dit stuit op onbegrip bij de makers en vooral ook de kijkers. Honderden leden zeggen hun lidmaatschap op. In mei wordt bekend gemaakt dat Spijkerman is geschorst door de VARA, naar aanleiding van zijn voorgenomen overstap naar Tien. De resterende uitzendingen van Kopspijkers worden geschrapt.

In januari 2006 begint op Tien de eerste serie van Koppensnellers, dat inhoudelijk weinig verschilt van Kopspijkers. De kijkcijfers zijn echter veel lager dan in de Kopspijkers-periode. Na twee seizoen stopt het programma door de verkoop van de zender aan RTL. In het seizoen 2007-2008 is Spijkerman niet te zien op televisie. In mei 2009 kondigt hij aan een nieuw programma voor RTL4 te ontwikkelen dat in het najaar te zien zou moeten zijn.

'Wat vindt Nederland' is direct een succes voor RTL op de zaterdagavond met gemiddeld 1,3 miljoen kijkers. In het programma moeten twee teams van BN-ers raden naar de meningen van het Nederlandse volk over zaken die de afgelopen week in het nieuws zijn geweest. Vanaf maart 2010 presenteert Spijkerman een tweede programma op RTL4. In 'Echt waar?!' geven Tijl Beckand en Ruben van de Meer elk een eigen interpretatie op een vraag en moet het publiek bepalen wie de waarheid spreekt.