Maandagavond zijn de VSCD Cabaretprijzen uitgereikt, de Poelifinario en de Neerlands Hoop.
De Poelifinario voor het meest indrukwekkende programma van het afgelopen seizoen werd opnieuw uitgereikt in drie categorieën: entertainment, engagement, kleinkunst.
Rundfunk wint de Poelifinario in de categorie ‘entertainment’ voor het programma ‘Schau’.
De jury: “Met hun schrijnende absurdisme en onpersoonlijke, sketchmatige stijl zetten de twee jongemannen van Rundfunk al sinds 2015 het cabaretgenre op zijn kop. Ten opzichte van hun eerdere programma’s laten ze uiterst uitgewerkte situaties zien met originele wendingen en slotzinnen die hele scènes een nieuwe energie en invulling geven. Schau loopt soepel en snel door, als een strak gemonteerde film, waarin over elke vlotte decor- en scènewissel is nagedacht. Nergens leren we het duo beter kennen; zij gaan op in hun personages. We kijken naar een bizarre en gevarieerde verzameling figuren, die in hun persoonlijke onlogica toch iets herkenbaars dragen: onder andere maffioso Manke Mario, een toekomstig echtpaar op speeddate en elitaire types die nietszeggende influencervideo’s en podcasts opnemen. Tom van Kalmthout en Yannick van de Velde opereren op een geheel eigen niveau en trekken daarmee een opvallend jonge en uiteenlopende groep fans naar de zaal.”
Nog tot en met 1 maart 2025 te zien in de Nederlandse theaters.
–speellijst
Dit is de eerste keer dat Rundfunk de Poelifinario wint. In 2021 waren ze al genomineerd voor hun programma ‘Todesangstschrei’. En in 2018 wonnen ze de Neerlands Hoop.
Andere genomineerden voor de Poelifinario entertainment waren Rayen Panday met ‘Karma’ en Andries Tunru met ‘Marmer’.
Lisa Ostermann wint de Poelifinario in de categorie ‘engagement’ voor het programma ‘Makkelijk in de omgang’.
De jury: “Met haar tweede programma is Ostermann in een grote sprong uit het hokje ‘aanstormend talent’ gesprongen en houdt ze zich gemakkelijk staande tussen de gevestigde cabaretnamen. Ze staat ontspannen, zelfverzekerd en met overtuigende humor op het podium. Het terugkerende onderwerp van de avond is haar angst voor de afkeurende toon van oude witte vrouwen in het openbare sociale verkeer en haar heimwee naar de rust en ruimte die haar oude witte oma haar als jonge nerveuze studiebol juist gaf. Binnen dit persoonlijke verhaal over de rol van prestatiedruk en faalangst in haar leven – overweldigend samengevat in de epische, gedanste rap-musical uitputtingsslag ‘Lisa Fucking Ostermann’ – komen alle emoties voorbij. Ze behandelt onder meer gevoelens van rouw, maakt concrete R&B over goede seks en zingt met compassie voor een moeder die haar kind aan de jeugdzorg zal verliezen. Dankzij een inspirerend slot stuurt ze mensen niet mopperend over de staat van de wereld naar huis, maar met een opbeurend sprankje hoop.”
Nog tot en met 4 maart 2025 te zien in de Nederlandse theaters.
–speellijst
Dit was de eerste nominatie voor Lisa Ostermann.
Andere genomineerden voor de Poelifinario engagement waren Kirsten van Teijn met ‘Jaloezie is een bitch’, Alex Klaasen met ‘No Ponies’ en Claudia de Breij met ‘Wat Als’.
Peter van Rooijen wint de Poelifinario in de categorie ‘kleinkunst’ voor het programma ‘Liefde Dood & Taart’.
De jury: “Al in de eerste zes minuten van Liefde, Dood en Taart blazen de onaangepaste Peter van Rooijen en zijn band de toeschouwers uit hun stoelen met een alles-in-één mini-rockopera over de neerwaartse spiraal van troostvoedsel, negatieve gedachten en vingerwijzen. In het stoere lichtontwerp schijnen de lichtbundels recht in je gezicht en trekken ze lange schaduwen over het podium. Met vier goed zingende muzikanten en breed instrumentarium – van stevige gitaren en kazoo tot de kerkklokken van Gouda – presenteert Van Rooijen in deze laatste van zijn drieluik rondom Liefde, Dood & … alleen maar hoogtepunten. De belangrijke rol van de band, die er als één mond een eigen mening over Van Rooijen op na houdt en de snelle opvolging van muzikale hoogstandjes vol zorgvuldige en creatieve arrangementen maken een voorstelling van Van Rooijen tot een unieke kleinkunstervaring. Ondertussen pluizen we met minimale gesproken tekst uit waar die deprimerende behoefte aan taart en troostvoedsel vandaan komt; een intrigerende rode draad.”
Slechts nog tot en met 14 december 2024 te zien in de Nederlandse theaters.
–speellijst
Van Rooijen was in 2019 al genomineerd voor de Poelifinario. Toen met het eerste deel uit zijn trilogie, ‘Liefde dood & zwaartekracht’.
Andere genomineerden voor de Poelifinario kleinkunst waren Elke Vierveijzer met ‘Drift’ en Kiki Schippers met ‘Kiki Schippers met band’.
De Neerlands Hoop, voor de meest belovende theatermaker(s) met het grootste toekomstperspectief, gaat naar Valentina Tóth met ‘Wildbloei’.
De jury: “Zoals elk aanstormend talent stelt Valentina Tóth zich in haar cabaretdebuut voor aan haar publiek met een uitbreiding van haar festival-winnende programma. Ze geeft ons een inkijkje in haar jeugd, maar doet dat niet op een chronologische volgorde. Ze verpakt het in een ode aan de hysterische vrouwen die ze om zich heen zag en herwaardeert daarmee behendig deze beladen term. Het meisje van K3, de pianolerares, de schooljuf, de vrouwen uit de telenovela en ook zijzelf voldoet als ‘hysterische vrouw’. Tóth deed wereldwijd podiumervaring op als concertpianiste, maar ontworstelt zich met de stap naar cabaret aan die internationale druk. Zelfs al bezweert ze ons keer op keer geen aria’s te zingen en geen concerto’s te spelen, we horen best wat achteloze voorbeeldjes, waardoor we een volledig beeld krijgen van het overweldigende talent van Tóth. Revue, cabaret, comedy en muziektheater: ze kan het allemaal.”
Nog tot en met 16 maart 2025 te zien in de Nederlandse theaters.
–speellijst
Andere genomineerden waren Boban Benjamin Braspenning met ‘Boompje Beestje’, Ruud Smulders met ‘Rudiversum’ en Stefan Hendrikx met ‘Who’s The Man’.
De Nederlandse fotograaf Corb!no (Maarten Corbijn) maakt portretten van de winnaars, die komen te hangen in de foyer van Diligentia. De gelauwerden krijgen tijdens de prijsuitreiking een symbolische trofee in de vorm van een betonnen camera, gemaakt door kunstenaar Doc Visser.
De jury
De VSCD-Cabaretjury 2024 bestaat uit Cyanne Moe-Tjon (voorzitter en hoofd artistieke zaken Theaters Diligentia en PePijn), Joris Kemps (directeur-programmeur Theater Hof 88), Rosalie Fleuren (recensent Theaterkrant), Luuk Adema (programmeur Stadsschouwburg Utrecht), Cherany Emck (programmeur Theater aan de Slinger), Henk Talma (programmeur Leidse Schouwburg en Stadsgehoorzaal) en Evert de Vries (regisseur en oprichter Amsterdams Kleinkunst Festival).
Voorwoord van de Cabaretjury
In 2023/2024 horen we in het cabaret meer zware persoonlijke ervaringen en minder politieke beschouwingen. Veel van onze genomineerden maken mentale gezondheid bespreekbaar; van zichzelf of van een naaste. Claudia de Breij bespreekt haar burn-out, Alex Klaasen bezingt zijn paniekaanvallen, Ruud Smulders neemt het publiek in vertrouwen over de alcoholisme van zijn moeder, Valentina Tóth verwerkt de prestatiedruk in haar leven als concertpianist in haar programma, Andries Tunru peinst over het opgroeien met een narcistisch vaderfiguur en zo waren er nog veel meer.
Voor zover cabaretiers de staat van de wereld bespreken, valt een zekere neerslachtigheid op. Klimaatproblematiek, polarisatie, oorlog in Europa – er is weinig reden om te lachen. Prettige uitzondering daarop is het hoopvolle lied van Lisa Ostermann aan het eind van Makkelijk in de omgang, waarin ze stelt dat onze ploeterende soort zichzelf wellicht nog zal weten te redden.
De winnaars van 2024 hebben een hoog niveau van afwerking gemeen; ze hebben zorgvuldige, goed uitgewerkte cabaretvoorstellingen gemaakt. Ze zien er prachtig uit, bevatten veel humor en laten een overduidelijke eigen visie op cabaret zien. Daarmee kunnen ze een breed publiek aanspreken; ook als een persoonlijke klik met een maker of het onderwerp mist, blijft de voorstelling indrukwekkend. Wel houden we van die persoonlijke klik en het oprechte contact dat tot stand komt als cabaretiers de vierde wand goed kunnen doorbreken en zichzelf laten zien. Onder onze genomineerden zitten dan ook tal van cabaretiers die een persoonlijke snaar wisten te raken bij leden van de jury en daarmee sommigen van ons dieper wisten te ontroeren dan de uiteindelijke winnaar.
We zien dat het veld verandert. Er is een grotere diversiteit onder de cabaretiers en daarmee ook een verscheidenheid aan publieksgroepen, die zichzelf eerder niet in cabaret konden herkennen. Jonge vrouwen en queers juichen mee met Kirsten van Teijns ode aan de voorbinddildo in Jaloezie is een bitch, bij Rayen Panday in de zaal kunnen Noord-Hollandse en Surinaamse culturen lachen met elkaar en bij Rundfunk leert een ontzettend jong publiek de telefoon in de tas te bewaren. Meer dan ooit is in het overweldigende cabaretaanbod voor elk wat wils te vinden. Daarbij zien we ook het cabaretlied verbreden; de liedjes worden langer, minder eenvormig en met doelbewuste composities en stijlkeuzes. Dat is ook goed te zien aan de ijzersterke lijst nominaties voor de Annie M.G. Schmidtprijs van dit jaar.
foto’s: Jaap Reedijk